Die langste vlieënierstaking in die Suid-Afrikaanse geskiedenis het geëindig na 12 dae van industriële aksie by FlySafair.
Volgens die vakbond Solidariteit het die deurbraak gekom na ‘n voorgestelde skikking wat deur die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA) gefasiliteer is, wat beide die lugredery en die vlieëniers aanvaar het.
Helgard Cronjé, adjunk-hoofsekretaris van Solidariteit, het die ooreenkoms beskryf as die naaste middelweg wat bereik kon word. “Dit bring ‘n einde aan die langste vlieënierstaking en uitsluiting in die Suid-Afrikaanse geskiedenis,” het hy gesê.
Hy het verduidelik dat ‘n sleuteluitkoms van die ooreenkoms ‘n meer gestruktureerde en deursigtige skofroosterstelsel is.
Voorheen beheer deur buigsame “sagte reëls”, sal die nuwe stelsel nou vaste riglyne volg, wat die bestuur se vermoë om arbitrêre veranderinge aan te bring, beperk.
Een van die sentrale kwessies in die geskil was tyd af vir vlieëniers. Die nuwe ooreenkoms bepaal dat vlieëniers elke ses weke ten minste een ononderbroke 60-uur naweekpouse sal kry, wat neerkom op ‘n minimum van nege naweke af per jaar.
Vlieëniers sal ook die vermoë hê om skofte onder mekaar te ruil en sal ten minste tien dae per maand af kry.
As hulle gedurende geskeduleerde afdae moet werk, sal hulle daardie dae die volgende maand kan terug eis.
“Alhoewel die ooreenkoms ‘n belangrike stap is, is daar steeds kommer dat dit slegs die mees basiese regte van die vlieëniers beskerm,” het Cronjé gesê.
“Dit is onaanvaarbaar dat ‘n werknemer vir 12 dae moet staak om skriftelike bevestiging van ‘n werkgewer vir basiese beskermingsmaatreëls te bekom.”
Hy het bygevoeg dat die konflik verliese vir alle partye tot gevolg gehad het en ook ernstige ontwrigting vir passasiers en die publiek veroorsaak het.
Wat vergoeding betref, sal vlieëniers salarisverhogings van 6%, 6.5%, 6.8% en 6.9% oor die volgende vier jaar sien.
Dieselfde persentasies sal van toepassing wees op reis-, verblyf- en mediese toelae-aanpassings. Daarbenewens sal vlieëniers wat meer as 65 uur per maand vlieg, ekstra vergoeding ontvang.
Om die gevolge van die “geen werk, geen betaling”-reël wat tydens die staking toegepas is, te verreken, sal vlieëniers ‘n eenmalige ex gratia-betaling van 15% van hul maandelikse salaris ontvang en die opsie om vyf dae verlof in te kontant.
Cronjé het ook die benadering tot arbeidsverhoudinge dwarsdeur die konflik gekritiseer en gesê dat die vlieëniers en Solidariteit gedwing is om media en ope briewe te gebruik om met die bestuur te kommunikeer.
Hy het die KVBA se ingryping gekrediteer vir die hulp wat hulle gegee het om die partye na ‘n oplossing te lei en het fasiliteerders Duduzile Madubanya en Mahmood Fadal bedank vir hul volharding en lang ure.
FlySafair reageer
FlySafair het gesê dat hulle bly is dat die staking deur ‘n gedeelte van hul vlieënierwerkersmag amptelik tot ‘n einde gekom het.
Die ontwikkeling beteken dat FlySafair volle kapasiteit in die mark sal begin herstel. Alle vliegtuie sal terugkeer na aktiewe diens en skedules word genormaliseer.
Die lugredery verwag ‘n stabilisering van vliegkaartjiepryse in die komende weke namate meer sitplekke beskikbaar word.
“Ons is bly dat ons ‘n konstruktiewe oplossing bereik het wat ons toelaat om saam vorentoe te beweeg,” sê Kirby Gordon, Hoofbemarkingsbeampte by FlySafair.
“Die terugkeer van ons volle skedule sal help om broodnodige kapasiteit terug na die mark te bring, wat noodsaaklik is om tariefewewig te herstel en reis weer meer bekostigbaar vir Suid-Afrikaners te maak.”
