Suid-Afrikaanse owerhede het gesê hulle stel ondersoek in oor hoe elektroniese toerusting wat in die land vervaardig is, in Russiese hommeltuie beland het wat gebruik is om Oekraïne aan te val.
Die betrokke onderdeel is ‘n laser-afstandmeter wat vervaardig word deur Lightware Optoelectronics Ltd., wat aan die buitewyke van Pretoria gebaseer is.
Dit kan gebruik word om afstande te meet en ontploffings te veroorsaak, het Vladyslav Vlasiuk, Oekraïne se spesiale gesant vir sanksies, in ‘n sosiale media-plasing gesê.
Dit is onduidelik hoe Rusland die toerusting, wat nie vir militêre gebruik ontwerp is nie, verkry het, het Lightware hierdie week in ‘n antwoord op vrae gesê.
Dit het “gewetenlose” kopers blameer. Die afstandmeter is genoem onder komponente wat Oekraïne se intelligensiedienste op hul Telegram-kanaal gesê het in Russiese hommeltuie ontdek is.
Ingevolge Suid-Afrikaanse wetgewing word ‘n maatskappy verbied om wapens uit te voer na ‘n land wat in aktiewe konflik betrokke is sonder die toestemming van die regering se Nasionale Konvensionele Wapenbeheerkomitee, of NCACC.
“Die betrokke entiteit is nie geregistreer om handel te dryf met ammunisie en dubbelgebruiksgoedere en -tegnologieë nie,” het Sipho Mashaba, die waarnemende direkteur vir konvensionele wapenbeheer by die NCACC, in ‘n e-posantwoord op vrae gesê.
“Hierdie saak sal verwys word na die inspekteurs wat die perseel van die entiteit sal besoek om die omvang van hul besigheid sowel as die toepassing vas te stel.”
Die tegnologie wat in Lightware se sensors ingebou is, word gebruik in bestuurderlose motors en in toepassings wat wissel van die monitering van ertsbewegings by myne tot die tel van bedreigde wildlewe. Die maatskappy het die grootte en gewig van die sensors verminder, wat dit makliker maak om in hommeltuie te ontplooi.
Die sensor is gevind in ‘n Russiese Garpiya-A1-hommeltuig, ‘n langafstand-sogenaamde selfmoordhommeltuig wat ontplof wanneer dit sy teiken bereik, het Vlasiuk hierdie week gesê.
Lightware het gesê daar is geen nodigheid om uitvoerpermitte te soek nie, want die toerusting is slegs vir burgerlike gebruik. “Ons val nie onder die bestek van die NCACC nie,” het Nadia Nilsen, die maatskappy se hoof uitvoerende beampte, per e-pos gesê.
“Dit lyk asof ‘n gewetenlose operateur, sonder ons medewete, ons sensors elders gekoop en dit onwettig in Rusland gebruik het.”
Na sy volskaalse inval in Oekraïne in Februarie 2022, het Rusland probeer om hommeltuigproduksie te verhoog.
Dokumente wat Bloomberg vroeër vanjaar gesien het, het uiteengesit hoe Moskou byvoorbeeld bande met Beijing gebruik het om sanksies te omseil en die kundigheid en vermoë in te samel om meer daarvan te bou.
Rusland het sy lugaanvalle met hommeltuie die afgelope maande verhoog.
Suid-Afrika probeer ook om gespanne verhoudings met die VSA te herstel nadat die Trump-administrasie die land se verhoudings met Moskou en Teheran gekritiseer het.
In Februarie 2023 was die VSA nie gelukkig oor Suid-Afrika wat militêre oefeninge met die Russiese vloot gehou het nie. ‘n Paar maande later het Reuben Brigety, destydse Amerikaanse ambassadeur in Suid-Afrika, die land daarvan beskuldig dat hulle wapens na Rusland verskeep het.
Suid-Afrika het ‘n geregtelike ondersoek uitgevoer wat geen bewyse gevind het om Brigety se bewerings te staaf nie.
Met die ontdekking van die hommeltuigonderdeel, “gaan sekere mense op en af spring,” het Helmoed-Roemer Heitman, ‘n militêre ontleder in Kaapstad, gesê. “Dit is verleentheid. Dis ‘n donker soort gebied.”
Suid-Afrika se regering se kommunikasiedepartement het nie op ‘n versoek om kommentaar gereageer nie.
In sy plasing op X in Augustus het die Oekraïense gesant Vlasiuk die afstandmeter beskryf as ‘n SF-20/B, ‘n model wat volgens Lightware se uitvoerende hoof, Nilsen, in 2020 gestaak is.
Op Telegram het die intelligensiediens dit as ‘n SF-20-afstandmeter gelys. Lightware verkoop die SF-20/C-afstandmeter op sy webwerf vir $279.
Lightware verkoop nie sy toerusting aan lande wat in oorlog gewikkel is nie en het Rusland en Oekraïne op daardie lys geplaas toe die konflik tussen die lande in 2022 geëskaleer het, het Nilsen gesê.
Die maatskappy kan egter nie die gebruik van die sensors dophou sodra dit deur verspreiders verkoop is nie.
“Ons gebruik eindgebruikerverklarings om te beheer waar en aan wie ons produkte verkoop word,” het Nilsen gesê. “Ons kan ongelukkig nie reguleer hoe hierdie sensor stroomaf toegepas kan word nie.”
Ons is “diep ontsteld om te hoor dat een van die tegnologieë wat ons ondersteun, in so ‘n bose toepassing gevind is,” het Samantha Pokroy, uitvoerende hoof van Sanari Capital, gesê.
“Dit is uiters ongelukkig dat komponentvervaardigers nie die middele het om die eindgebruik van hul produkte volledig na te spoor nie.”
Nou vra dei skrywer net – hoeveel beheer is werklik uitgeoefen op die Russiese vliegtuie wat selfs op Waterkloof Lugmagbasis land, produkte aflaai en oplaai en weer vertrek? Word hierdie vervaardiger nou geteiken om die aandag af te lei van ‘n groter prentjie?
