‘n Konstruksieprojek in Gauteng ter waarde van byna R550 miljoen is opgeskort na gewelddadige dreigemente van plaaslike ‘konstruksiemafia’-groepe.
Die tender, wat R548 612 770 werd is, is vroeg in 2025 aan LoneRock toegeken om die Golden Highway-brug, wat Johannesburg met Vanderbijlpark verbind, op te knap.
Vroeër vandeesmaand het die maatskappy onthul dat sy werknemers geskiet en aangerand is, wat hulle gedwing het om werk op die terrein te staak.
Die besonderhede van die aanvalle is bekend gemaak in ‘n beëdigde verklaring wat in Junie 2025 deur direkteur Godfrey Mokabane in die Pretoriase Hooggeregshof ingedien is.
Die beëdigde verklaring het ook gemeld dat plaaslike taxi-organisasies geld van LoneRock geëis het na die tender aan hulle toegeken is.
Mokabane het aan die hof gesê dat hy met plaaslike sakelede, taxi-verenigings, politici en organisasies vergader het wat almal ‘n deel van die rehabilitasieprojek se fondse wou hê.
Ten spyte hiervan het hy verklaar dat LoneRock nie sou swig voor dreigemente, intimidasie en dwang nie.
In ‘n vorige vergadering met Gauteng se LUR vir Vervoer, Kedibone Diale-Tlabela, en taxiverenigings, het die Departement van Vervoer voorgestel dat LoneRock op die taxi’s moet staatmaak vir vervoer van sy werkers.
LoneRock het egter geweier om hierdie voorstel te aanvaar.
Die beëdigde verklaring het ook gemeld dat wyksraadslede in die vergadering die aanwesige polisiebeamptes opdrag gegee het om die vergadering te verlaat. Mokabane het verder beweer dat hulle ontwrigtend geraak het en hul ontevredenheid uitgespreek het oor die teenwoordigheid van die polisie by die vergadering.
Die direkteur het verklaar dat dit ‘n chaotiese einde aan die vergadering tot gevolg gehad het en dat niks oor die saak opgelos is nie.
LoneRock het toe beriggewing van die Suid-Afrikaanse Polisiediens se Eenheid vir Georganiseerde Misdaad ontvang dat konstruksie sou begin.
Die voorman van die Wyk 125-terrein, Jan Greef, het egter later berig dat hy deur die Suid-Afrikaanse Nasionale Burgerlike Organisasie (Sanco) en verskeie individue genader is, wat verklaar het dat konstruksie nie kon voortgaan totdat hulle geraadpleeg is nie.
Die hoofsweep van die Stad Johannesburg, Sithembiso Zungu, wat voorheen beskuldig is van afpersing tydens ‘n behuisingsontwikkeling in Lenasia-Suid, is in beheer van die wyk, volgens City Press.
‘n Kontrakteur wat betrokke is by die Lenasia-Suid-ontwikkelingsprojek het voorheen ‘n beskermingsbevel teen Zungu verkry.
Die hoofsweep het egter die bevel verontagsaam en is vir twee maande tronk toe gestuur.
Die situasie by die Golden Highway-rehabilitasieterrein het sedertdien tot gewelddadige woordewisselings geëskaleer, aangesien ‘n LoneRock-werktuigkundige op dieselfde dag wat Sanco die terrein genader het, met ‘n pistool geskiet en met ‘n geweer geslaan is.
Die slagoffer het daarin geslaag om met geringe beserings te ontsnap.
Mokabane het verklaar dat taxi-operateurs ook die terrein besoek het en “die eerste maand se betaling” geëis het en dat hulle hierdie geld sou kry “ongeag of hul dienste gebruik word of nie.”
Plaaslike sake-eienaars het hul eie dreigemente gemaak, LoneRock-werkers verhinder om die konstruksiegebied te betree en verskeie eise gestel.
Dit sluit in om as kontrakteurs aangewys te word en werk aan die projek gelykop per wyk toegeken te kry.
Die direkteur het onthul dat agt voorvalle van teistering en die belemmering van werkspligte in Maart plaasgevind het toe konstruksie begin het.
Nog vier voorvalle is in April aangemeld.
Volgens die verslag moet die Ministerie van Polisie, taxi-operateurs en sakeforums nog hul opponerende dokumente indien.
Suid-Afrika se sogenaamde konstruksiemafia’s het die afgelope paar jaar verskeie kere die nuus gehaal en maatskappye in verskeie provinsies geteister vir ‘n deel van die tendergeld wat vir infrastruktuurprojekte opsy gesit is.
In Kaapstad het misdadigers probeer om fondse uit tenders vir vervoerinisiatiewe soos die MyCiti-busuitbreiding in Khayelitsha en Mitchells Plain af te pers.
Gevolglik maak die munisipaliteit nie meer die waarde van die tenders wat dit toeken, bekend nie, aangesien dit die konstruksiespanne as ‘n teiken vir intimidasietaktieke aandui.
Vroeg in 2025 het die Minister van Vervoer, Barbara Creecy, onthul dat ten minste vier groot padopgraderings regoor Suid-Afrika tussen 2018 en 2024 deur mafias ontwrig is.
Selfs kleiner pogings soos slaggatherstelwerk is deur gemeenskapsleiers geteister, wat eis om by die proses ‘betrokke’ te wees.
In reaksie hierop het die regering aangekondig dat hulle ‘n strategie sal ontwerp om hierdie mafia-styl taktieke te hanteer.
“Die sogenaamde konstruksiemafia – georganiseerde afpersingsbendes wat geweld gebruik om ‘n deel van winsgewende projekte te kry – ontwrig steeds projekte in KwaZulu-Natal, Gauteng en die Wes-Kaap,” het die Minister van Finansies, Enoch Godongwana, tydens sy jaarlikse Begrotingsrede vandag, 12 Maart 2025, gesê.
Die Minister van Openbare Werke en Infrastruktuur, Dean Macpherson, wil gespesialiseerde polisie-eenhede ontplooi en plaaslike verkrygingswette hervorm om die misdaad te bekamp.
“Na slegs vier maande in die amp het die Minister gehelp om die Durban-verklaring saam met die SAPD en die Nasionale Tesourie te onderteken om ‘n verenigde benadering te ontwikkel om die konstruksiemafia eens en vir altyd te beëindig,” het Macpherson se woordvoerder, James de Villiers, gesê.
“Die Durban-verklaring, wat in November onderteken is, bied ‘n raamwerk om die oppergesag van die reg te herstel deur gekoördineerde wetstoepassingspogings, hervormings aan plaaslike verkrygingsregulasies en die ontplooiing van gespesialiseerde polisie-eenhede om hierdie plaag te bestry.”
