Meer as slegs wenkbroue behoort te lig. In ag genome die BTW-verhoging wat so pas afgestel is weens finansiële probleme in die land, is hiérdie aankondiging en toegewing uiters onrusbarend
Die vervoerdepartement het die toekenning van R408 miljoen in sy 2025-’26-begroting aangekondig vir uitbetaling as Covid-19-hulpfondse aan die taxibedryf.
Dit is deur die minister van vervoer, Barbara Creecy, bekend gemaak toe sy gereageer het op Build One South Africa (Bosa)-leier, Mmusi Maimane, wat gevra het oor die eenmalige gratifikasie wat in die begroting wat in die parlement ter tafel gelê is, toegeken is.
Maimane het die doel van die toekenning, die rasionaal daarvan, beoogde begunstigdes en kriteria gevra om die verspreiding daarvan te bepaal.
In haar skriftelike antwoord het Creecy gesê die Kabinet het ‘n eenmalige hulpfonds van R1,135 miljard in 2021 goedgekeur om die negatiewe impak van Covid-19 op die taxibedryf te versag.
Sy het gesê weens ‘n aantal uitdagings in die taxibedryf, het nie alle operateurs toegang tot die hulpfondse gekry nie.
“Teen Maart 2023 was ongeveer 56 623 bedryfslisensies op die stelsel steeds nie betaal nie,” het sy gesê.
Creecy het ook gesê die Kabinet het die verlenging op 3 Augustus 20223 goedgekeur om die balans van R708 miljoen aan uitstaande taxi-operateurs te laat betaal.
“In hierdie verband is ’n bedrag van R300 miljoen in die 2023-’24-boekjaar toegewys en die balans van R408 miljoen is in die 2025-’26-boekjaar toegewys om die afhandeling van die uitbetaling moontlik te maak.”
Sy het verduidelik dat die hulpfondse aan alle wettige operateurs in die taxibedryf met geldige bedryfslisensies toegestaan is en wat aan die begin van die nasionale inperking in werking was.
“Die taxi-verligtingsfonds is goedgekeur as ‘n ex-gratia-betaling om taxi-operateurs te help om die swaarkry wat deur die Covid-19-beperkings veroorsaak is, te versag aangesien die taxibedryf nie toegang tot ander verligtingsreaksiepakkette kon kry wat op die hoogtepunt van die pandemie vir ander sektore ingestel is nie,” het Creecy gesê.
Maimane het gesê die toewysing aan die taxibedryf wek ernstige kommer oor deursigtigheid, aanspreeklikheid en die regering se bestedingsprioriteite.
“Vir ‘n multimiljardrand-industrie wat geen belasting betaal nie, is hierdie toekenning hoogs twyfelagtig,” het hy gesê.
Maimane het ook gesê die regering gee geld aan ‘n bedryf wat nie sy billike deel tot die land se belastingbasis bygedra het nie, terwyl gewone Suid-Afrikaners gesukkel het onder die gewig van BTW-verhogings, hoë brandstofpryse en stygende lewenskoste.
“In ’n tyd waarin Suid-Afrika te kampe het met hoë werkloosheid, ekonomiese stagnasie en onderbefondsde noodsaaklike dienste, is dit van kritieke belang dat die regering regverdig hoe en hoekom openbare fondse toegewys word.”
Maimane het gesê belastingbetalers verdien om te weet of die betaling van R408 miljoen ‘n noodsaaklike ingryping is of bloot nog ‘n ondeursigtige uitgawe wat ‘n polities-verbonde sektor bevoordeel.
Hy het ook gesê hy sal ’n volledige verduideliking aanvra vir die R408 miljoen “eenmalige taxi-gratifikasie”, wat deur die minister van finansies, Enoch Godongwana, voor die parlement ter tafel gelê is. “Met koalisiepartye wat reeds verdeeld is oor sleutelbestedingsbesluite, doen Bosa ‘n beroep op die Minister om volle deursigtigheid te verskaf en nie toe te laat dat hierdie toewysing nog ‘n twyfelagtige staatsuitgawe word wat nie toesig hou nie.
“Bosa bly daartoe verbind om korrupsie en verkwistende besteding te beveg en sal voortgaan om begrotings te beywer wat die werklike behoeftes van die mense dien – nie polities gedrewe uitdeelstukke nie,” het Maimane gesê.
