“Die hoofvraag wat Suid-Afrikaners hulself moet afvra, is waarheen gaan al hierdie geld”
Die Kongres van Suid-Afrikaanse Vakbonde (Cosatu) het hul mening uitgespreek oor die omstrede kwessie van die voorgestelde belasting op toegevoegde waarde (BTW) verhoging, insluitend ‘n voorstel dat die tesourie samesprekings met die staatsamptenare se pensioenfonds (GEPF) begin oor ‘n pensioenbydrae-vakansie terwyl die regering skarrel om ‘n oplossing te vind vir die tekort van R60 miljard in die begroting.
Enoch Gondongwana, minister van finansies, sal na verwagting Maandag ‘n hersiene begroting aan die Kabinet verskaf nadat verlede maand se begroting uitgestel is aangesien die GNU (Regering van Nasionale Eenheid) vennote nie konsensus kon bereik oor Godongwana se besluit om BTW met 2% te verhoog nie.
Na verneem word, sal Ramaphosa môre ‘n BTW-verhoging van tussen 0,5 en 1% voorstel, maar die DA onder leiding van John Steenhuisen is vasbeslote dat BTW op 15% moet bly en geen verhoging moet toegelaat word nie.
Die nuwe datum vir die begroting is 12 Maart en Cosatu se parlementêre koördineerder, Matthew Parks, het die tesourie aangemoedig om samesprekings met die GEPF te begin in ‘n poging om sowat R53 miljard in te samel deur die werkgewergedeelte van pensioenbetalings vir een jaar te weerhou.
Hy het gesê die federasie het die regering ‘n verskeidenheid opsies gegee om te oorweeg.
“Sommige is dalk prakties en ander nie, maar die idee is om die regering verskillende opsies te gee om te oorweeg.
“Een opsie kan ‘n pensioenfondsvakansie vir staatswerknemers wees.”
Parks het gesê fondsbestuurders is die werklike begunstigdes van die GEPF en die fonds word teen 110% van sy kapasiteit befonds, is oorbefonds en daar is ruimte vir die regering om ‘n eenjaarbydrae-vakansie te hê, wat R53 miljard sal beloop.
Hy het gesê die GEPF is ‘n vastevoordeelskema en of dit wins maak of verliese maak, die bedrag wat aan werkers betaal word, bly dieselfde.
“Die GEPF is ‘n vastebydrae-voordeelskema, dit is die grootste pensioenfonds in SA en een van die grootstes in Afrika en die wêreld, en bestuur meer as R2 triljoen vir meer as 1,2 miljoen lede.
Parks het gesê as die regering die opsie van ‘n pensioenbydrae-vakansie kies, moet hy waarborge aan die openbare loonooreenkomste verskaf.
“Dit moet verseker dat vakatures gevul word soos belowe en dat die omstandighede van werkers verbeter word,” het Parks gesê.
Hy het gesê die GEPF-vakansie is moontlik en is ‘n alternatief vir die ineenstorting van die staat en hoewel die voorstel geen risiko vir werkers inhou nie, sal dit noukeurig aan hulle verduidelik moet word.
Parks het gesê die federasie is sterk gekan teen enige belastingverhoging vir die armes.
“Ons is teen enige BTW-verhoging gekant omdat dit ‘n onnodige las op die armes is. Werkers sukkel reeds om te oorleef, en daar was ‘n hoë lewenskosteverhoging, veral met betrekking tot elektrisiteit en petrolpryse,” het Parks aangedring.
Hy het beklemtoon dat Cosatu nie teen belasting gekant is nie, maar eerder die onregverdige verdeling van die belastinglas.
“Ons dink daar is alternatiewe. Ons het die regering betrek, ons dink daar is maklike maniere om uitgawes te verskuif, dit is maklik om geld in te samel deur die belasting onder die rykes te verhoog en belastinginvordering te verbeter deur die SAID te ondersteun.
“Cosatu se standpunt oor die saak is in skrille kontras met die regering se voorstel om BTW met twee persentasiepunte te verhoog, van 15% tot 17%.
Die voorgestelde verhoging is met hewige weerstand deur opposisiepartye, insluitend die DA, ontvang, wat gedreig het om teen die begroting te stem as ‘n BTW-verhoging ingesluit word.
Die DA het alternatiewe maatreëls voorgestel om uitgawes te besnoei, wat volgens hom besparings sal meebring gelykstaande aan die ekstra R60 miljard wat die regering geraam het deur die BTW-verhoging ingesamel sou word.
Hierdie voorgestelde besnoeiïngs sluit in ‘n 50%-vermindering in regeringsadvertensiebegrotings, ‘n 33%-vermindering in reis- en spysenieringsuitgawes vir staatsamptenare, en ‘n aanstellingsbevriesing vir alle nie-noodsaaklike staatswerknemers.
“Ons is nie gekant teen belasting nie, maar ons is gekant teen belasting wat die armes buite verhouding raak,” het Steenhuisen gesê.
“Ons glo daar is alternatiewe maatreëls wat getref kan word om die begrotingstekort aan te spreek, sonder om ’n onnodige las op die armes te plaas,” het die DA-leier in ’n verklaring gesê.
Die polemiek rondom die BTW-verhoging het ‘n hewige debat ontketen oor die regverdigheid van die belastingstelsel in SA. Terwyl die regering aanvoer dat die BTW-verhoging nodig is om noodsaaklike openbare dienste te finansier, voer kritici aan dat dit die armes, wat reeds ‘n aansienlike las van die belastinglas dra, buitensporig sal raak.
“Cosatu se oproep dat die regering die rykes meer belas as die armes is ’n stap in die regte rigting,” sê Sandile Swana, ’n politieke ontleder.
Die huidige belastingstelsel is regressief, en die armes dra ‘n buitensporige las van die belastinglas. Dit is tyd dat die regering sy belastingbeleid heroorweeg en verseker dat die rykes hul regverdige deel bydra,” het hy gesê.
Nog ‘n politieke ontleder, dr Thabo Mokoka, het gesê Cosatu en die DA was korrek deur die ANC te vra om sy standpunt te heroorweeg.
“Dit moet nog gesien word of die regering gehoor sal gee aan Cosatu se oproep om die rykes meer te belas as die armes,” het Mokoka gesê.
Siyabonga Sibiya, ekonomiese ontleder, het gesê selfs ‘n verhoging van 0,75% sal vir mense moeilik wees om te verteer.
“Dit is net die GNU wat kan besluit. Die kabinetsvergadering van Maandag sal ons met meer vrae as antwoorde laat…Die hoofvraag wat Suid-Afrikaners hulself afvra, is waarheen gaan al hierdie geld?” Sibiya gesê.
