Verdere ontwrigtings en geweld is waarskynlik regoor Mosambiek, aangesien opposisieleier Venancio Mondlane ‘n beroep gedoen het vir landwye betogings van 13-15 November.
“Ons sal by die grense, by die hawens en in die provinsiale hoofstede betoog. Al 11 provinsiale hoofstede (…) Ons sal alle aktiwiteite lamlê sodat hulle verstaan dat die mense moeg is,” het Venâncio Mondlane in ‘n regstreekse uitsending op sy amptelike Facebook-rekening geappelleer oor die “vierde fase” van betogings teen die aangekondigde resultate van die 9 Oktober algemene verkiesings.
Die Nasionale Verkiesingskommissie (Comissao Nacional de Eleicoes, CNE) het Daniel Chapo en die Mosambiekse Bevrydingsfront (Frelimo) as oorwinnaars verklaar. Die resultate moet nog deur die Konstitusionele Raad gesertifiseer word. Opposisiepartye, insluitend Podemos, die Demokratiese Beweging van Mosambiek (MDM), en Mosambiekse Nasionale Weerstand (Renamo), het die uitslae verwerp en geappelleer.
Mondlane het betogers gevra om spesifiek ekonomies belangrike liggings te teiken, insluitend Maputo, provinsiale hoofstede, hawens en grense. Dit is Mondlane se vierde oproep vir landwye betogings sedert die einde van die verkiesingsiklus.
“As ons ‘n staatsgreep wou uitvoer, sou ons dit gedoen het,” het hy gesê en belowe: “Ons sal nie moed opgee nie, ons sal nie terugtrek nie. Hulle het al baie mense vermoor.”
Vanaf 12 November is minstens 30 betogers volgens berigte dood. Owerhede het bevestig dat internettoegang beperk word om die verspreiding van onrus te voorkom.
Mondlane het gesê die “doelwit is nie om mag met geweld oor te neem nie”, maar eerder om “druk op die instellings te plaas” om “verkiesingsgeregtigheid” te herstel en “’n nuwe bladsy vir Mosambiek om te draai”. Dit sal “alle soorte opofferings” vereis, het hy gesê, terwyl hy ‘n beroep gedoen het dat daar geen vandalisme moet wees nie.
Suid-Afrikaanse owerhede het gesê die Lebombo-grenspos sal oop bly solank dit veilig geag word. Die grenspos is heropen op 11 November. Dit kan egter weer gesluit word wanneer protesaktiwiteite weer opvlam.
Duisende betogers sal waarskynlik in die komende dae by landwye saamtrekke aansluit. Protesaktiwiteite sal waarskynlik in groot stedelike gebiede voorkom, soos Maputo, Beira, Quelimane, Nacala, Nampula en Pemba; ander kus- of grensstede kan soortgelyk geraak word.
Die noordelike provinsies Cabo Delgado en Niassa is ook waarskynlike brandpunte. In Maputo sal bewegings waarskynlik naby Frelimo- en CNE-kantore naby Kenneth Kaunda-laan en Joaquin Chissano-laan konsentreer. Betogings kan lei tot padblokkades en dade van brandstigting; stilstand kan lei tot die sluiting van sake- en openbare dienste.
Bykomende betogings naby grense kan tot sluitings lei en vrag- en passasiersreise beïnvloed. Voorvalle van plundering kan groot kleinhandelwinkels, buitelandse besighede en mynbouverbindings teiken.
Verhoogde sekuriteit is waarskynlik landwyd, veral naby proteslokasies. Veiligheidsmaatreëls kan kontrolepunte, verhoogde patrollering in stedelike sentrums, grensbeperkings, internet- en telekommunikasie-onderbrekings en aandklokreëls insluit.
Geweld tussen opponerende partylede of waarby veiligheidsdienste betrokke is, is waarskynlik en sal ‘n gevaar vir omstanders inhou. Voorvalle van kriminele geweld, wat nie noodwendig met die verkiesing verband hou nie, is moontlik.
Sommige buitelandse diplomatieke missies het gewaarsku teen moontlike saamtrekke en ontwrigtings en het hul burgers aangeraai om onnodige bewegings tydens sulke geleenthede te verminder.
