Die gewilde Langstraat-proelokaal en -eetplek Beerhouse maak ná hierdie naweek sy deure toe, met die bestuur wat afpersing as ‘n groot faktor agter die besluit aanvoer. Suid-Afrika se stygende afpersingskoers is in internasionale verslae gemerk.
“Bring jou vriende, deel jou gunstelinggeregte, slukkies, stories, en maak dit die beste laaste naweek ooit. Kom ons lig ons glase terwyl ons saam die nalatenskap van Beerhouse vier.”
Dit was die boodskap wat die Langstraat-proelokaal en -eetplek, Beerhouse, op sosiale media gedeel het terwyl hy voorberei om sy deure te sluit. Die bestuur het afpersing as ‘n groot faktor agter die besluit genoem, wat die einde van ‘n era vir ‘n onthaalplek aandui wat ‘n hoogtepunt van Kaapstad se naglewe geword het.
Beerhouse het sy deure vir die eerste keer in 2013 geopen en een van die vasteland se grootste keuses van biervariëteite onder een dak voorsien. Sy heldergeel fasade het ‘n ikoniese kenmerk geword in Langstraat, een van Kaapstad se besigste dele vir naglewe. Die sluiting van sy finale tak volg op die sluiting van twee ander plekke in die land, wat nie van die ekonomiese impak van die Covid-19-pandemie herstel het nie.
Eienaar Randolf Jorberg het Vrydag met Daily Maverick uit Duitsland gepraat en vertel van sy ontstellende ontmoetings met Kaapstad se kriminele onderwêreld wat gelei het tot die besluit om te sluit. Slegs dae nadat hy 11 jaar gelede oopgemaak het, is Jorberg genader deur ‘n man wat “beskermingsdienste” aanbied.
“Ek het nie die dienste nodig gehad nie, so ek het geweier,” het hy gesê. Maar twee jaar later het dieselfde man met ‘n groep teruggekeer, wat ‘n herrie veroorsaak het en wat in ‘n tragedie geëindig het. Daardie aand is Beerhouse-deurwagter Joe-Louis Kanyona deur die groep doodgesteek, wat die mes in sy nek gelos het voordat hulle gevlug het.
CCTV-beeldmateriaal het die koue oomblik vasgevang toe vier mans Beerhouse om 22:38 binnegegaan het. Een het die portier gevra of daar ‘n dekkingsklag is, terwyl die ander Kanyona aangeval het. Die 33-jarige Kongolese man is op die toneel dood verklaar. Drie mans is vir die moord in hegtenis geneem, maar die meesterbrein agter die aanval bly op vrye voet.
Hierdie ontstellende voorval het Jorberg genoop om afpersingsgelde te begin betaal. “My bestuur was baie duidelik; ná die moord het hulle gesê as ons nie betaal nie, sal hulle uitstap. Hulle het natuurlik die risiko gesien, so ek moes ingee,” het Jorberg gesê.
Hulle het die afperser betaal tot in 2017 toe die ambisieuse en aggressiewe nuwe akteur Nafiz Modack die toneel betree het. Die Modack-groep se toetrede was ‘n direkte uitdaging vir die sogenaamde Lifman-groep, vernoem na Mark Lifman, ‘n omstrede sakeman en leidende Kaapse onderwêreldfiguur wat tans uit is op borgtog op aanklag van moord.
Modack het meegeding vir die beheer van naglewe-sekuriteit in sentraal Kaapstad deur ‘n “vyandige” oorname van baie van die sekuriteits-“kontrakte” wat voorheen aan die Lifman-groep gekoppel is. Hulle het nuwe, baie rowwer en onkonvensionele praktyke gebruik om dit te doen.
Jorberg het gesê daar was ‘n poging tot ontvoering van ‘n familielid en hy moes alternatiewe veiligheids-oplossings soek om sy besigheid en familie te beskerm.
“Ek het weer met die polisie gepraat en bewys gelewer van die intimidasie wat gebeur het. Ek het ‘n sekuriteitsmaatskappy ontmoet wat anders werk. Ek het by hom aangesluit en hy het vir twee jaar vir my sekuriteit gesorg.”
Die sekuriteitsmaatskappy was in besit van Timothy Lotter, wat op 20 Januarie 2020 in ‘n bakkie in Goodwood doodgeskiet is. Lotter se maatskappy, Extreme Measures Security, was in gebiede soos Kaapstad se SSK bedrywig.
Jorberg het daardie jaar die land verlaat en, terwyl hy oorsee was, ‘n veldtog teen afpersing begin.
In September 2020, te midde van die Covid-inperking, het die destydse minister van polisie, Bheki Cele, Beerhouse besoek en die kroeg verseker dat hy niks te vrees het nie. Cele het met die personeel voor die media gepraat terwyl Jorberg nog in die buiteland was. Die volgende aand het Modack ook besoek afgelê en ‘n soortgelyke boodskap gelewer, volgens Jorberg.
Terwyl hy nie verwant is nie, is topspeurder Charl Kinnear net 24 uur later vermoor toe hy sy huis in Bishop Lavis verlaat het, ‘n misdaad waarvoor Modack tans teregstaan.
Een van die beskuldigdes in die saak, Zane Kilian, het erken dat hy Kinnear se selfoon “geping” het om sy ligging op te spoor en beweer hy het namens Modack opgetree. Aanvanklik was Kilian die enigste beskuldigde toe hy kort ná die moord in hegtenis geneem is, maar Modack is by die klagstaat gevoeg. Die twee is ook aangekla van poging tot moord op die prokureur William Booth op 9 April 2020.
“Ek was op dieselfde lys van die fone wat ge”ping” is en vir my veiligheid het ek byna drie jaar uit die land gebly,” het Jorberg Vrydag aan Daily Maverick gesê.
Jorberg het met Carte Blanche gepraat en gesê die pandemie het hom ‘n blaaskans gegee, maar toe dinge begin normaliseer het, het die afpersers teruggekom. “Ek het teruggekeer en ek het dit oorweeg om te herbou en vir altyd stil te bly hieroor, maar ek het besef ek kan nie stilbly nie. Die meeste besighede wil nie hanteer waardeur ek gaan nie, hulle betaal net.”
Terwyl Jorberg besig is om die Beerhouse te sluit, sal hy voortgaan om bewusmaking te kweek en afpersing uit die buiteland te beveg. Hy het gesê as afpersing onverpoosd voortgaan, sal dit ‘n punt bereik waar ontvoerings vir losprys algemeen word.
Volgens Jorberg is die probleem nou dat na raming 300 tot 400 besighede in die middestad afpersingsfooie betaal. “Die toegangsprys is R2 000,” het hy gesê. “Dan word jy opgegradeer, afhangende van hoe jy handel dryf. Dan kom hulle met bykomende aanbiedinge soos ‘hoekom vat jy nie ons portier nie’, hulle besit skielik jou deur en nou het jy ’n huishandelaar wat swak gehalte dwelms verkoop.”
Terwyl die sluiting van Beerhouse die einde van ‘n hoofstuk in Kaapstad se naglewe aandui, bly Jorberg daartoe verbind om afpersing te beveg en die familie van sy vermoorde portier te ondersteun.
“Dit sal my werk wees om aan Joe se dogter te verduidelik dat dit my skuld is wat tot die dood van haar pa gelei het.”
Besigheidseienaar Belal Hussain, wat verversings naby Beerhouse verkoop, het sy teleurstelling oor die sluiting uitgespreek. “Mense kom van ver om dit hier te geniet. Die meeste mense kom hier in om kos en drinkgoed te koop omdat die klub dit nie verkoop nie, so ons het daarby baat gevind,” het hy gesê.
Lesley Maconal, ‘n jarelange klant en Kaapstadse inwoner, het die verlies van ‘n geliefde plaaslike instelling betreur. “Die Beerhouse bestaan al baie jare, en hulle het wonderlike biere. Om te hoor dat hulle toemaak is verskriklik. Die regering kon en moes meer gedoen het om hulle oop te hou.”
Burgemeesterskomiteelid vir veiligheid en sekuriteit, JP Smith, het die uitdagings erken wat besighede soos Beerhouse in die gesig staar en beklemtoon die behoefte aan ‘n sterker reaksie op die groeiende bedreiging van afpersing.
“Ons moet dringend meer doen om hierdie steeds groeiende bedreiging te bekamp. Ons doen ‘n beroep op die SAPD om groter integrasie en gebruik van Stadshulpbronne en -tegnologie te verseker deur die afpersing- en ontvoeringstaakspan om die sindikate en bendes agter afpersing hok te slaan,” het Smith gesê.
Hy het bygevoeg dat die Stad se handhawingsagentskappe handhawingspatrollies in die SSK doen, waar die Stad ‘n bykomende 100 wetstoepassingsbeamptes ontplooi het, en nou saam met ander agentskappe in hierdie verband werk.
Die groter prentjie van afpersing in SA
In April het die Global Initiative Against Transnational Organised Crime (GI-Toc) berig dat afpersing vinnig groei en deur Suid-Afrika versprei. Dit strek oor verskeie sakesektore van die gasvryheids- en kleinhandelbedryf tot vervoer en konstruksie, maar dit kom ook in huishoudings voor, waar mense gedwing word om afpersers te betaal sodat hulle vermy om slagoffers van misdaad te word. DM
