Kambodja wil ‘n “onmiddellike wapenstilstand” met Thailand hê, het die land se gesant by die Verenigde Nasies gesê, terwyl gevegte wat 32 mense se lewens geëis het, vir die derde agtereenvolgende dag voortduur.
Tienduisende mense is deur die botsings, wat die bloedigste in meer as ‘n dekade is, ontwortel en het 19 lewens in Thailand en 13 in Kambodja geëis.
Kambodja se VN-ambassadeur het die wapenstilstandoproep gemaak na ‘n noodvergadering wat laat Vrydag agter geslote deure in New York gehou is. Cherdchai Chaivaivid, Thailand se gesant by die VN, het Kambodja aangespoor om “onmiddellik alle vyandelikhede en dade van aggressie te staak en die dialoog in goeie trou te hervat”.
‘n Langdurige grensgeskil tussen die twee lande het Donderdag in intense gevegte uitgebars, met swaar artillerie en lugaanvalle, wat die VN-sekretaris-generaal daartoe gelei het om die “uiterste terughoudendheid” te eis. Maleisië, wat die voorsitter is van die streekblok wat beide lande insluit, het ‘n beroep gedoen op beide kante om terug te tree en aangebied om te bemiddel. Die VSA en China het ook hul kommer uitgespreek oor die ontwikkelinge.
“Kambodja het gevra vir ‘n onmiddellike wapenstilstand – onvoorwaardelik – en ons doen ook ‘n beroep op die vreedsame oplossing van die geskil,” het Kambodja se VN-ambassadeur, Chhea Keo, na die VN-vergadering gesê.
Saterdagoggend het die Kambodjaanse ministerie van nasionale verdediging Thailand daarvan beskuldig dat hulle vyf swaar artilleriegranate op verskeie plekke in die Pursat-provinsie, aan die suidekant van hul gedeelde grens, afgevuur het, en gesê dat dit sulke “onuitgelokte en voorbedagte daad van aggressie” veroordeel.
Thailand het Kambodja daarvan beskuldig dat hulle ‘n aanval in die naburige Trat-provinsie begin het, en gesê dat die Thaise vlootmagte die “inval” teen 05:40 suksesvol teruggedruk het.
Kambodja en Thailand se grensgeskil dateer meer as ‘n eeu terug na meningsverskille oor kaarte uit die koloniale era. Spanning loop hoog sedert Mei, toe ‘n Kambodjaanse soldaat in ‘n kort vuurgeveg dood is, maar het hierdie week verder geëskaleer toe Thaise soldate deur landmyne beseer is, wat volgens Thaise amptenare vars geplant is – ‘n bewering wat Kambodja ontken het.
Thailand het gereageer deur sy ambassadeur in Kambodja terug te roep en te sê dat hulle Kambodja se gesant in Bangkok sou uitsit, en Donderdagoggend het gevegte op verskeie punte langs die grens uitgebreek. Beide kante het mekaar blameer dat hulle eerste losgebrand het en die ander kant daarvan beskuldig dat hulle internasionale norme oortree het.
In Thailand is 19 mense dood, insluitend 13 burgerlikes en ses soldate, terwyl 29 soldate en 30 burgerlikes gewond is. In Kambodja het amptenare 12 verdere sterftes aangemeld, vyf soldate en agt burgerlikes, wat die dodetal op 13 te staan bring.
Meer as 138 000 mense is uit Thailand se grensgebiede ontruim, het die ministerie van gesondheid gesê, met gesinne wat skuiling soek in tempels, skole en by munisipale sentrums. Kambodjaanse owerhede het gesê meer as 23 000 mense is uit gebiede naby die grens ontruim.
Thailand se woordvoerder van die ministerie van buitelandse sake, Nikorndej Balankura, het aan AFP gesê dat Bangkok oop is vir gesprekke, moontlik met die hulp van Maleisië.
“Ons is gereed, as Kambodja hierdie saak via diplomatieke kanale, bilateraal of selfs deur Maleisië wil skik, is ons gereed om dit te doen. Maar tot dusver het ons geen reaksie ontvang nie,” het Nikorndej aan AFP gesê, voor die VN-vergadering gehou is.
Vroeër het die waarnemende Thaise premier Phumtham Wechayachai gewaarsku dat as die situasie eskaleer, “dit in oorlog kan ontwikkel.”
“Vir nou bly dit beperk tot botsings,” het hy aan verslaggewers in Bangkok gesê en bygevoeg dat Thailand stappe doen om “ons land en die soewereiniteit van ons nasie te beskerm.”
Albei lande het blaam vir die botsings uitgeruil. Thailand het Kambodja daarvan beskuldig dat hulle burgerlike infrastruktuur teiken, insluitend ‘n hospitaal wat deur granate getref is en ‘n vulstasie wat deur ten minste een vuurpyl getref is. Kambodja het Thailand daarvan beskuldig dat hulle trosmunisie gebruik.
Dosyne kilometers in verskeie gebiede van die 800 km-grens word betwis. Gevegte het voorheen tussen 2008 en 2011 uitgebreek, wat ten minste 28 mense dood en tienduisende ontheem gelaat het.
Die jongste dispuut is vererger deur ‘n vete wat tussen die vaders van die eerste ministers van Kambodja en Thailand uitgebreek het. Hun Sen, ‘n outoritêre heerser wat in 2023 die mag aan sy seun Hun Manet oorhandig het, en Thailand se voormalige populistiese leier Thaksin Shinawatra, wie se dogter Paetongtarn Shinawatra in 2024 eerste minister geword het, bly albei hoogs invloedryk in hul lande. Hulle is eens as goeie vriende beskou, maar is nou in ‘n bitter dispuut gewikkel, waar hulle beledigings, dreigemente en teenbewerings op sosiale media uitruil.
Thaksin het Saterdagoggend Ubon Ratchathani, in noordoos-Thailand, besoek en ontken dat die families se vete die oorsaak van die botsings was, volgens plaaslike mediaberigte. Hy het Kambodja se optrede as “afskuwelik” veroordeel en gesê aanvalle van die Thaise kant het streng protokolle gevolg en was op militêre terreine gemik.
