Die misdaad van volksmoord word in internasionale reg gedefinieër in die Konvensie oor die Voorkoming en Straf van Volksmoord. Die Volksmoordkonvensie is op 9 Desember 1948 deur die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies aangeneem. Die Konvensie het op 12 Januarie 1951 in werking getree. Teen 2020 het 152 nasies die Volksmoordkonvensie bekragtig en meer as 80 nasies het bepalings vir die straf van volksmoord in plaaslike strafreg. Die teks van Artikel II van die Volksmoordkonvensie is as ‘n misdaad ingesluit in Artikel 6 van die Statuut van Rome van 1998 oor die Internasionale Strafhof.
“Artikel II: In die huidige Konvensie beteken volksmoord enige van die volgende dade wat gepleeg word met die doel om ‘n nasionale, etniese, rasse- of godsdienstige groep as sodanig geheel of gedeeltelik te vernietig:
(a) Die doodmaak van lede van die groep;
(b) Die veroorsaking van ernstige liggaamlike of geestelike leed aan lede van die groep;
(c) Die opsetlike toepassing van lewensomstandighede aan die groep wat bereken is om die fisiese vernietiging daarvan geheel of gedeeltelik te bewerkstellig;
(d) Die instelling van maatreëls wat bedoel is om geboortes binne die groep te voorkom;
(e) Die gewelddadige oordrag van kinders van die groep na ‘n ander groep.
Artikel III: Die volgende dade is strafbaar:
(a) Volksmoord;
(b) Sameswering om volksmoord te pleeg;
(c) Direkte en openbare aanhitsing om volksmoord te pleeg;
(d) Poging om volksmoord te pleeg;
(e) Medepligtigheid aan volksmoord.”
Die misdaad van volksmoord het drie elemente:
- dade van volksmoord, gepleeg met
- die doel om geheel of gedeeltelik te vernietig,
- ‘n nasionale, etniese, rasse- of godsdienstige groep
Element 1:
Die volgende is volksmoorddade wanneer dit gepleeg word as deel van ‘n beleid om ‘n groep geheel of gedeeltelik te vernietig:
a. Die doodmaak van lede van die groep sluit direkte doodmaak en aksies wat die dood veroorsaak, in.
b. Die veroorsaking van ernstige liggaamlike of geestelike leed sluit in die toediening van trauma aan lede van die groep deur wydverspreide marteling, verkragting, seksuele geweld, gedwonge of onderdrukte gebruik van dwelms, en verminking.
c. Die doelbewuste toediening van lewensomstandighede wat bereken is om ‘n groep te vernietig, sluit in die doelbewuste ontneming van hulpbronne wat nodig is vir die groep se fisiese oorlewing, soos skoon water, voedsel, klere, skuiling of mediese dienste. Ontneming van die middele om lewe te onderhou kan opgelê word deur die konfiskering van oeste, blokkade van voedsel, bombardement van hospitale, bombardement van burgerlike behuising, aanhouding in kampe, gedwonge hervestiging of uitsetting na woestyne.
d. Voorkoming van geboortes sluit in onwillekeurige sterilisasie, gedwonge aborsie, verbod op die huwelik en langtermyn skeiding van mans en vroue wat bedoel is om voortplanting te voorkom.
e. Gedwonge oordrag van kinders kan opgelê word deur direkte geweld, die verwydering van kinders na skole waar hul taal of kultuur verbode is, of deur vrees vir geweld, dwang, aanhouding, menshandel, sielkundige onderdrukking of ander metodes van dwang. Die Konvensie oor die Regte van die Kind definieer kinders as persone onder die ouderdom van 14 jaar.
Volksmoord hoef nie lede van ‘n groep te dood of die dood daarvan te veroorsaak nie. Volksmoord vereis nie doodmaak nie.
Die veroorsaking van ernstige liggaamlike of geestelike leed, die toediening van onleefbare toestande, die voorkoming van geboortes en die oordrag van kinders is dade van volksmoord wanneer dit gepleeg word as deel van ‘n beleid om ‘n groep se bestaan te vernietig.
Dit is ‘n misdaad om volksmoord te beplan of aan te hits, selfs voordat vernietiging begin, en om volksmoord te help of aan te moedig. Die misdaad sluit in sameswering, direkte en openbare aanhitsing, pogings om volksmoord te pleeg, en medepligtigheid aan volksmoord, deur die verskaffing van wapens aan daders, en die blokkering van hulp aan slagoffers.
Burgeroorlog of internasionale oorlog gaan dikwels gepaard met volksmoord. Oorlog, insluitend verdedigingsoorlog of teen-opstand teen terrorisme, is nie ‘n verskoning vir volksmoord nie.
Eufemismes soos “etniese suiwering” of “gruweldade” is terme wat dikwels gebruik word vir die ontkenning van volksmoord. Nie een van die twee word deur verdrag in internasionale reg verbied nie. “Etniese suiwering” is ‘n term wat deur Slobodan Milosevic tydens die Bosniese en Kosovo-volksmoorde bekendgestel is. Dit is ook ‘n eufemisme vir “deportasie of gewelddadige oordrag van bevolking”, wat ‘n misdaad teen die mensdom is kragtens Artikel 7 van die Statuut van die Internasionale Strafhof. “Gruweldade” is ‘n sambreelterm om volksmoord, oorlogsmisdade en misdade teen die mensdom te dek, sonder om te spesifiseer watter misdade gepleeg is. Dit was bedoel om regsdebatte te vermy en voorkomende optrede te motiveer, maar dit het misluk om dit te doen. In plaas daarvan het dit ‘n term geword wat deur politici, diplomate en menseregte-organisasies gebruik word om regspresisie te vermy.
Element 2:
“Opsetlik” beteken doelgerig. Opset kan direk bewys word uit verklarings of bevele. Maar meer dikwels moet dit afgelei word uit ‘n patroon van gekoördineerde dade. Opset word afgelei van die gevolge van daardie dade.
Opset verskil van motief. Wat ook al die motief vir die misdaad is (grondonteiening, nasionale veiligheid, territoriale verdediging), as die oortreders dade pleeg wat bedoel is om ‘n groep, selfs ‘n deel van ‘n groep, te vernietig, is dit volksmoord.
Die frase “geheel of gedeeltelik” is belangrik. Oortreders hoef nie die bedoeling te hê om die hele groep te vernietig nie. Vernietiging van slegs ‘n deel van ‘n groep (soos sy opgevoede lede, of lede wat in een streek woon) is ook volksmoord. ‘n Algemene fout van volksmoordontkenners is die ontkenning dat volksmoord plaasgevind het omdat slegs ‘n deel van ‘n groep, eerder as die hele groep, vir vernietiging geteiken word.
Sommige nasionale wette vereis die opset om ‘n aansienlike aantal van ‘n groep se lede te vernietig. Maar in internasionale reg en die Internasionale Strafhof kan ‘n individu skuldig wees aan volksmoord selfs al pleeg hy ‘n daad van volksmoord teen slegs een persoon, solank hy geweet het dat hy deelgeneem het aan ‘n groter plan om ‘n beskermde groep te vernietig.
Element 3:
Die wet beskerm vier groepe – nasionale, etniese, rasse- of godsdienstige groepe. ‘n Nasionale groep beteken ‘n stel individue wie se identiteit gedefinieer word deur ‘n gemeenskaplike land van nasionaliteit of nasionale oorsprong. ‘n Etniese groep is ‘n stel individue wie se identiteit gedefinieer word deur gemeenskaplike kulturele tradisies, taal of erfenis. ‘n Rassegroep beteken ‘n stel individue wie se identiteit gedefinieer word deur fisiese eienskappe. ‘n Godsdienstige groep is ‘n stel individue wie se identiteit gedefinieer word deur gemeenskaplike godsdienstige geloofsbelydenisse, oortuigings, leerstellings, praktyke of rituele.
By Dr. Gregory H. Stanton,President, Genocide Watch
