Die onreëlmatige R5 miljard-werkskema waarby die Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF) betrokke is, het nog ‘n kop geëis met die skorsing van sy kommissaris Teboho Maruping.
TimesLIVE het verneem Maruping is Vrydag in kennis gestel van sy skorsing ná ‘n proses wat verlede maand begin het toe hy gevra is om vertoë te rig oor hoekom hy nie geskors moet word hangende ‘n dissiplinêre proses teen hom nie.
Hy is gedagvaar om ’n dissiplinêre verhoor by te woon wat op 23 September sal begin.
Die skorsing kom nadat ‘n forensiese ondersoek deur ‘n onafhanklike regsfirma bevind het hy het versuim om te verseker dat effektiewe, doeltreffende en deursigtige stelsels van finansiële en risikobestuur by die WVF nagekom is.
Dit was toe hy aanbeveel het dat Thuja Capital, ‘n maatskappy wat deur Mthunzi Mdwaba, destydse voorsitter van Produktiwiteit Suid-Afrika besit word, ten bedrae van R5 miljard gefinansier word om ‘n ongetoetste werkskeppingsprogram te bedryf.
Met die aanbeveling het Maruping sy eie interne beoordelingskomitee tersyde gestel wat dit as niks meer as ‘n konsep beskryf het wat nie geëvalueer kon word nie.
Thulas Nxesi, voormalige minister van indiensneming en arbeid, het ‘n houvas op die toekenning geplaas en ‘n ondersoek in Desember 2022 gelas nadat die Sunday Times die WVF se voornemens onthul het.
Die daaropvolgende forensiese ondersoek het ‘n reeks mislukkings uitgelig, insluitend dat die maatskappy aan wie die toekenning gemaak is, nie dieselfde maatskappy was wat die ongevraagde bod in 2019 gemaak het nie en voormalige direkteur-generaal Thobile Lamati het die toekenning om middernag op ‘n Sondag onderteken.
Die nuwe minister van indiensneming en arbeid, Nomakhosazana Meth, het Vrydag aangekondig dat dit aanklagte behels wat hy in die gesig gestaar het oor sy beweerde rol in die Thuja-transaksie.
“Die kommissaris se dissiplinêre proses sal spoedig hanteer word,” het sy gesê.
Meth het gesê sy het die waarnemende direkteur-generaal, Viwe Mlenzana, opdrag gegee om “alle sistematiese en kapasiteitsuitdagings binne die departement en sy entiteite te hanteer.”
“Ek is baie bewus van die WVF se uitdagings; spesifiek die stelseluitdagings en die negatiewe impak op werkers, werkloses, begunstigdes van afgestorwe bydraers en werkgewers. Ek wil graag die publiek verseker dat daar tans werk aan die gang is om voldoende te reageer aan sulke uitdagings,” het sy gesê.
Nxesi het verlede November die hooggeregshof in Pretoria genader om die toekenning onregmatig te laat verklaar en tersyde te stel, en dit is in April toegestaan. Verlede maand het Mdwaba se poging om die hofbevel te hersien platgeval toe die Hoogste Hof van Appèl sy aansoek om verlof om te appelleer teen die laerhof se besluit van die hand gewys het.
Daar is ook bevind dat Maruping interne regsadvies geïgnoreer het, interne prosesse oor die hoof gesien of omseil het, die Thuja Capital-voorstel wanvoorgestel het en versuim het om in die beste belang van die WVF op te tree toe hy goedkeuring van die projek aanbeveel het.
In 2022 het kritici van die ongetoetste plan dit beskryf as ‘n “word vinnig ryk”-skema en gesê dit is duidelik dat “strenge prosesse” vermy word.
Maruping en Lamati, wat later in die hitte van die skandaal sou bedank, het destyds gesê die rasionaal vir die groot belegging was om die land se kritieke werkloosheidsprobleem aan te pak.
Mdwaba is uit sy pos as voorsitter van Produktiwiteit Suid-Afrika, ‘n entiteit onder die departement van indiensneming en arbeid, verwyder as deel van die uitval. Hy het beweer die program is gestaak omdat hy geweier het om omkoopgeld van R500 miljoen aan drie kabinetsministers en Fikile Mbalula, sekretaris-generaal van die ANC, te betaal.
Twee van die ministers, Enoch Godongwana en Blade Nzimande, het Mdwaba suksesvol vir naamskending gedagvaar nadat hy versuim het om sy eise in die hof te ondersteun.
Maruping kon nie op sy foon bereik word ten tye van publikasie nie.
Hy is voorheen in 2020 geskors nadat ‘n verslag deur die ouditeur-generaal onreëlmatighede gevind het met die betaling van Covid-19 Tydelike Werkgewer-Werknemer Verligtingskema-voordele en is twee jaar later heringestel.
TimesLIVE
