Dokumente wat in die Wes-Kaapse hooggeregshof in Kaapstad ingedien is, maak dit duidelik dat uMkhonto weSizwe-party (MK)…
Dokumente wat in die Wes-Kaapse hooggeregshof in Kaapstad ingedien is, maak dit duidelik dat uMkhonto weSizwe-party (MK) ‘n eenmanvertoning is wat deur Jacob Zuma gelei word.
Dit word deur Zuma erken in sy antwoordende beëdigde verklaring op ‘n hersieningsaansoek wat gebring is deur 10 LP’s wat uit die Nasionale Vergadering en die party verwyder is.
Die 10 LP’s het Maandag hul saak teen die party verloor en word nou bedreig van uitsetting uit hul parlementêre huise in Kaapstad. Hul regspan oorweeg ander moontlike regsopsies.
Die applikante is Thamsanqa Khuzwayo, Isaac Menyatso, Citron Motshegoe, Augustina Qwetha, Nomado Mgwebi, Ntombenhle Mkhize, Sydwell Masilela, France Mfiki, Senzo Dlamini en Agnes Mogotsi.
Zuma se reaksie op die aansoek bevat ‘n paar verstommende erkennings: dat die party sy konsep en breinkind was – wat betwis word – en dat partybestuur in drie fases sou plaasvind. Die party was nou in sy tweede fase van evolusie waar ‘n “tussentydse leierskapskern” verantwoordelik is vir die bestuur van die party.
Dit gee Zuma “die magte om alle lede van die MK-party te ontplooi” volgens sy “uitsluitlike diskresie tot die hou van die verkiesingskonferensie waarop demokraties verkose strukture in plek gestel sal word”.
Die uitspraak deur regter Katharine Savage lui deels: “Ondanks die kommerwekkende prentjie wat mnr Zuma geskets het oor die wyse waarop die MK-party funksioneer en besluite neem waarby sy lede betrokke is, bly dit vir die applikante om aan te toon dat die voorvereistes vir die tussentydse regshulp deur hulle ontmoet is.”
Die afgedankte LP’s het beweer dat MK diktatoriale magte in Zuma beklee het, wat erken het dat daar chaos in die MK-geledere was. Zuma beweer dat hy geen persoonlike kennis het van 90% van die 800 plus name wat as potensiële kandidate vir die parlement ingedien is nie.
Die LP’s beweer in hofaansoeke: “Onder hierdie omstandighede is die MK-party nie in ’n posisie om homself wettiglik te regeer of sy lede van regverdige administratiewe optrede te voorsien nie.
“Totdat dit die uitdagings opgelos het wat hy erken het om in die gesig te staar en ‘n grondwet het wat die regte van sy lede beskerm, behoort dit nie toegelaat te word om enigiemand in die Nasionale Vergadering by te voeg of te verwyder nie.”
Die 10 LP’s meen hulle is verwyder om plek te maak vir oorlopende EFF-lede soos Floyd Shivambu en Mzwanele Manyi.
Volgens Zuma se eie erkenning neem hy al die besluite. Dit, sê die LP’s se regspan, maak ‘n bespotting van SA se demokrasie.
Advokaat Simba Chitando, wat hulle verteenwoordig het, het in ‘n verklaring gesê: “Na my mening laat die getuienis wat deur Zuma voorgehou word, geen twyfel dat MK-party regeer word op ‘n wyse wat die 10 LP’s se grondwetlike regte skend, wat regter Savage erken het nie.
“Ongelukkig is die uitspraak stil oor die wette wat uitsettings reguleer. Die regspan sal ‘n bespreking hê oor die volgende stappe, wat ‘n aansoek om verlof tot appèl kan insluit.”
Die LP’s is op 2 Junie in die parlement ingesweer, maar op 7 Augustus is die speaker van die Nasionale Vergadering deur MK-hoofsweep Sihle Ngubane ingelig dat hul partylidmaatskap beëindig is “en dat dit finaal is, alle internasionale meganismes is uitgeput”.
Die LP’s sê hulle is nooit ingelig nie en geen formele prosesse is gevolg nie. Hulle beweer hul verwydering was teenstrydig met MK se konsepgrondwet en SA se grondwet. Die meeste het werk en huise prysgegee om posisies in die parlement op te neem.
Die 10 LP’s is op 19 Augustus toegang tot hul parlementêre verblyf geweier, maar is 30 dae gegun om te ontruim nadat hul prokureurs ingegryp het. In plaas daarvan om hul volle parlementêre salaris van R102 000 te ontvang, is hulle op 15 Augustus net R12 000 betaal.
Zuma het beweer die LP’s het om verskeie redes bedank: twee omdat hulle bevele verontagsaam het om nie die eerste sitting van die parlement by te woon nie; drie vir die versuim om die eedseremonie by te woon en vyf vir die verontagsaming van ‘n bevel om nie dieselfde seremonie by te woon nie.
Die regter het die LP’s se aansoek van die hand gewys op grond daarvan dat sleutelfeite nie voor die hof geplaas is nie en bevestigende beëdigde verklarings van agt van hulle het te laat aangekom om MK toe te laat om te reageer. Daar was ook geen antwoordende beëdigde verklaring op Zuma se reaksie nie, wat feitelike kwessies onbetwis gelaat het.
