Die arbeidshof hou uitspraak voor oor ‘n aansoek deur die motorvervaardiger om die nywerheidsaksie te verbied
Die staking van die National Union of Metalworkers of SA (Numsa) by Ford SA gaan voort nadat die arbeidshof uitspraak voorbehou het oor ‘n aansoek deur die motorvervaardiger om die nywerheidsaksie, wat Donderdag begin het, te verbied.
Dit beteken die staking wat produksie- en Ford-verskaffers kan raak, en voorsieningskettingprosesse in wanorde kan bring, onbepaald sal voortduur.
Numsa, die land se grootste vakbond met meer as 450 000 lede, is die enigste vakbond by Ford SA, volgens tesourier Mphumzi Maqungo. Die maatskappy het ‘n personeelgroep van 3 500, het hy gesê en bygevoeg dat Numsa 3 000 werkers verteenwoordig.
Ford SA se korporatiewe kommunikasiebestuurder, Duduzile Nxele, het gesê die maatskappy sal nie “op hierdie stadium verder kommentaar lewer nie”.
Nxele het Dinsdag aan Business Day gesê produksie-ontwrigtings het “’n diepgaande impak op SA se ekonomie en wêreldwye reputasie as ‘n plek om sake te doen.
“Wanneer besluite oor toekomstige investering geneem word, is konsekwentheid van produksie noodsaaklik vir die handhawing van mededingendheid en ‘n belangrike faktor wanneer vervaardigingslokasies bepaal word.”
Irvin Jim, hoofsekretaris van Numsa, het gesê die rede vir die staking was Ford se weiering om sy wins met werkers te deel.
Die motorsektor is een van die land se grootstes, dra 4,3% tot die BBP by en is ook die land se vyfde grootste uitvoersektor, wat verantwoordelik is vir 18,1% van die totale uitvoer. Dit het meer as 110 000 mense in diens.
Jim het gesê Ford SA kan bekostig om werkers ”n soort bonus’ te betaal, aangesien die maatskappy die afgelope vier jaar ”n fortuin gemaak het’. “Volgens Macrotrends … was hul bruto wins vir die 12 maande geëindig 31 Maart 2024 $25,137 miljard.”
Die Macrotrends-webwerf wys egter dat daardie syfer vir die hele Ford Motor Company was.
Ford SA het in November 2023 gesê hy bestee R5,2 miljard om sy SA filiaal in die enigste wêreldwye vervaardiger van inprop-, hibriede-elektriese Ranger-bakkies te omskep.
Business Day het berig teen die tyd dat die belegging laat in 2024 voltooi is, sou Ford R35 miljard aan sy SA bedrywighede bestee het sedert 2011, toe die Silverton-voertuigmonteringsaanleg in Pretoria uitsluitlik na Ranger-produksie oorgeskakel het.
Zwelinzima Vavi, hoofsekretaris van die SA Federasie van Vakbonde (Saftu), het gesê die arbeidsfederasie ondersteun die Numsa-staking.
“Gegewe die winsgroei wat die maatskappy die afgelope paar jaar kon behaal, voer Saftu aan dat Ford die jaarlikse bonusse kan bekostig, nie net aansporingsbonusse nie.
“Verder kom bonusse, soos basiese vergoeding en wins, uit die surpluswaarde wat deur werkers in produksie geskep word. Primêr as gevolg hiervan is hulle geregtig op beter vergoeding, insluitend bonusse, omdat hulle alleen die surpluswaarde skep. Sulke surplusse behoort nie net by te dra tot die welvaartsgroei van aandeelhouers nie, maar moet die werkers bevoordeel wat dit skep,” het Vavi gesê.
Hy het betwis dat maatskappybestuurders se jaarlikse bonusse gewaarborg is, terwyl werkers “aansporingsbonusse aangebied is wat gebaseer is op hoe goed werkers hulself afsloof om maatskappyteikens te bereik”.
