Pravin Gordhan, minister van openbare ondernemings, het onthul dat meer as R227 miljard verloor is weens korrupsie, bedrog en omkopery deur Eskom, die Suid-Afrikaanse Lugdiens en Transnet die vyf jaar.
Gordhan het gereageer op parlementêre vrae van Farhat Essack, DA-LP, wat navraag gedoen het oor die bedrae wat die drie staatsbeheerde entiteite die vyf jaar gelede weens korrupsie, bedrog en omkopery verloor het, asook geld wat in elke geval verhaal is.
In sy antwoord het die minister gesê sy departement het werkgroepe saam met die Spesiale Ondersoekeenheid (SOE), staatsorgane en ander toepassings instansies gevorm om proklamasies met betrekking tot wanadministrasie oor die sake van maatskappye in staatsbesit (SOC’s) in werking te stel.
“Hierdie inisiatief het gelei tot die aanwending van ‘n siviele litigasie strategie om fondse te verhaal wat verband hou met SOC-verliese wat tydens die staatskapingsera en ander vorme van administratiewe korrupsie opgedoen is,” het hy gesê.
Gordhan het in sy antwoord gesê R203156237 is verlore weens korrupsie deur Eskom. “Die proses om uitstaande bedrae deur die Batebeslagleggingseenheid van ingevolge die hofbevel te verhaal is aan die gang,” het hy gesê.
Gordhan het ook gesê die SIU het verskeie suksesse gemaak met betrekking tot terugvorderings, insluitend ABB, Koeberg-dispute, Kusile en daaglikse korrupsie by kragstasies.
In ‘n saak waarby Systems Applications Products (SAP) en Eskom betrokke was, was die eisbedrag R1,1 miljard en die skikkingsooreenkoms van R500 miljoen is deur beide partye onderteken.
“SIU is besig om dit ‘n hofbevel te maak,” het hy gesê.
Gordhan het ook gesê in ‘n ander saak waarby Eskom en Asea Brown Boveri betrokke is, was die eisbedrag R1,56 miljard en die SIU het ‘n skikkingsooreenkoms gesluit ingevolge waarvan ABB die bedrag terugbetaal.
Die hofbevel is op 5 April 2024 uitgereik en Eskom en SIU is beveel om die bevel binne 15 dae na die bevel in beide Engelse en Afrikaanse koerante te publiseer. In die Deloitte-aangeleentheid was die eisbedrag R207 miljoen en die partye het in Maart 2020 ’n skikkingsooreenkoms bereik.
“Deloitte het ingestem om ‘n bedrag van R150 miljoen aan Eskom te betaal. Daar is verder ooreengekom dat ondersoeke geen bewyse van staats kaping of korrupsie aan die kant van Deloitte getoon het nie, dat daar tegniese onreëlmatighede in die verkrygingsproses was, Eskom voordeel getrek het uit die dienste wat Deloitte gelewer het, en dat Deloitte daarop geregtig was om vergoed te word vir die dienste aan Eskom gelewer.”
Gordhan het bygevoeg dat Eskom R1,7 miljard van McKinsey geëis het maar ‘n skikkingsooreenkoms is gesluit vir R1 miljard.
Eskom het R595 miljoen van Triljoen geëis, maar die bedrag is nog nie verhaal nie weens voortgesette likwidasie verrigtinge. Gordhan het gesê die SAL het ‘n totaal van R23056231,1 verloor weens korrupsie, bedrog en omkopery sedert 2019.
“Van hierdie bedrag is altesaam R17 209 114 verhaal.”
Hy het bygevoeg dat Transnet R1,678,8 miljard van verskeie maatskappye verhaal het wat McKinsey, SAP, IGS en voormalige werknemers, Bombardment Transportation, Liebherr en persoonlike beskermings toerusting insluit.
“Transnet ondersoek alle bewerings wat ontvang word rakende bedrog, korrupsie en omkopery. Dit is vervat in ons Fluitjie blaas beleid sowel as die Anti-Bedrog en Korrupsie beleid.”
Hy het ook gesê Transnet stel siviele herstel verrigtinge, gewoonlik met die SIU, in die hooggeregshof of Spesiale Tribunaal in om alle onreëlmatige kontrakte wat met bedrog, korrupsie of omkopery verband hou, tersyde te stel.
“Hierdie kontrakte word hersien met die doel om op ’n regverdige en billike grondslag te herstel.” Gordhan het gesê Transnet het ook alle bewerings van bedrog, korrupsie en omkopery na wetstoepassingsagentskappe verwys om vir kriminele vervolging te ondersoek.
“Transnet het 15 sake van beweerde korrupsie en 11 sake van beweerde bedrog na wetstoepassingsagentskappe verwys vir verdere ondersoek. Transnet se werklike verliese kan eers bepaal word sodra die uitslag van die strafregtelike ondersoek afgehandel is waar die omvang van die verliese gekwantifiseer kan word.”
Hy het gesê die totale waarde van sake wat Transnet na wetstoepassers vir verdere ondersoek verwys het, was R2119116991. “Dit verteenwoordig die waarde van die kontrakte of transaksies waar daar bewerings van oortreding is.”
