Suid-Afrika is gewaarsku dat dit gevaarlik naby is daaraan om uit die wêreld se grootste mark geprys te word tensy Pretoria die Amerikaanse besware ernstig begin opneem.
Handelskenner en voormalige senior WHO-amptenaar Johann Human het gewaarsku dat indien dit nie gebeur nie, die gevolge vir Suid-Afrikaanse uitvoerders en werkers verwoestend kan wees.
Suid-Afrika sal ‘n 30%-verhoging in tariewe oor die hele linie moet trotseer, het Human verduidelik, met verwysing na die tariefveranderinge wat vanaf 1 Augustus verwag word.
“Dit is benewens sektorale tariewe op staal en aluminium, wat reeds van 25% tot 50% verdubbel het, en nou selfs verbruikersgoedere soos yskaste en stowe insluit.”
Hy het gesê die VSA het dit duidelik gemaak dat hierdie heffings deel is van ‘n breë, aggressiewe handelsstrategie, met Suid-Afrika wat onder die 20 lande genoem word wat eerste getref sal word.
Wat dinge vererger, is dat Suid-Afrika selfs strenger strawwe kan in die gesig staar weens sy belyning met BRICS.
Human het gesê daar is sprake van ‘n bykomende 10%-tarief vir BRICS-lede, wat Suid-Afrika se totale tarieflas tot 40% sal opstoot.
“Dit is nog nie amptelik geïmplementeer nie, maar dit word bo ons koppe gehou as ‘n duidelike bedreiging. En dit is voor enige strafmaatreëls wat verband hou met vermeende steun vir Rusland, wat ook ter sprake kan kom,” het hy gesê.
Human het ook duidelik gemaak dat die tariefbedreiging werklik en dreigend is. Hy het bygevoeg dat daar geen kans is dat hierdie tariewe nie geïmplementeer sal word nie. “Pretoria moet geen illusies hê nie; die VSA is dodelik ernstig.”
Benewens tariewe, het Human daarop gewys dat Suid-Afrika ernstige uitdagings in die gesig staar in nie-tariefhindernisse en regulatoriese of beleidshindernisse wat die VSA as onbillike handelspraktyke beskou.
“Dit kan sanitêre standaarde, plaaslike inhoudsreëls en selfs swart ekonomiese bemagtigingsbeleid (SEB) insluit,” het hy gesê.
“In die jongste Amerikaanse Nasionale Handelsramingsverslag lys die afdeling oor Suid-Afrika byna uitsluitlik nie-tariefhindernisse. Dit is nie nuut nie, en die VSA opper hierdie kwessies al jare lank.”
Hy het opgemerk dat Suid-Afrika, ten spyte van herhaalde waarskuwings, onvoorbereid lyk. “Het Suid-Afrika sy huiswerk oor hierdie nie-tariefhindernisse gedoen? Ek dink nie so nie.”
“Die publiek is nie ingelig nie. Die regering bly sê die Amerikaanse syfers is verkeerd, maar dis nie ‘n strategie nie. Dis ontkenning,” het hy gesê.
Volgens Human maak hierdie kwessies saak omdat dit Suid-Afrikaanse goedere minder mededingend maak.
“As jy nie-tariefhindernisse het wat jou plaaslike bedryf beskerm, maar jou uitvoere soortgelyke of erger hindernisse oorsee in die gesig staar, verloor jy.
“Daarom is dit van kritieke belang om internasionaal ooreengekome standaarde te ontwikkel, sodat hierdie maatreëls nie net nog ‘n vorm van proteksionisme word nie.”
Gevra of daar alternatiewe uitvoermarkte is wat die slag kan versag, was Human twyfelagtig.
“Ek dink Suid-Afrika moet die potlood skerp maak en baie aktief met die VSA skakel. Daar is ‘n paar kwessies wat ons waarskynlik kan oplos; ander sal moeiliker wees. Maar ons kan nie agteroor sit nie.”
Hy het bygevoeg dat Suid-Afrika die verkeerde boodskap gestuur het deur nie sy diplomatieke teenwoordigheid in Washington te prioritiseer nie.
“Ons ambassadeur het kort na sy aankoms vertrek. Geen plaasvervanger is aangestel nie. Dit sê vir Washington dat ons nie ernstig is oor die verhouding nie.”
Hy het ook gewaarsku dat as Suid-Afrika nie nou optree nie, dit agter in die tou sal val namate meer lande jaag om handelsooreenkomste met die VSA te sluit.
“Trump het gesê hy wil 90 bilaterale handelsooreenkomste in 90 dae hê. Hy het reeds met Viëtnam en Indonesië onderteken. Hy gee hulle voorkeurtoegang. Ons sit op die kantlyn.”
Ander lande neem reeds stappe om hulself te beskerm. Human het Kanada se stap uitgelig om ‘n komplekse stelsel van kwotas en ekstra heffings op staal in te stel om teen Chinese storting te waak.
“Kanada wag nie rond nie. Hulle beweeg vinnig. Ons moet vra of Suid-Afrika die wetgewende en institusionele instrumente het om net so vinnig te reageer.”
“As ons nie optree nie, as ons nie onderhandel nie, en as ons nie beide tariewe en nie-tariefkwessies aanspreek nie, sal ons uit die Amerikaanse mark geprys word. Dit is ons grootste mark. En die impak op werk in Suid-Afrika sal ernstig wees,” het Human gewaarsku.
Business Tech
