Die onttrekking van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag (SANDF) se troepe is fases uit die oorloggeteisterde oostelike deel van die Demokratiese Republiek van die Kongo (DRK) dui op ‘n belangrike nuwe hoofstuk in streeksvredespogings.
Dit is volgens die Minister van Verdediging en Militêre Veterane, Angie Motshekga, wat Sondag tydens ‘n media-inligtingsessie in Pretoria ‘n opdatering gegee het oor die gefaseerde onttrekking van die SANDF.
Sy het verduidelik dat die onttrekking ‘n gestruktureerde proses was, ontwerp om te verseker dat die veilige terugkeer van beide troepe en toerusting nie in gedrang kom nie.
Die soldate is in Desember 2023 in die DRK ontplooi as deel van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) en VN-vredesontplooiïngs.
Vroeër vanjaar het opposisiepartye hul hartseer uitgespreek oor die dood van 14 SANDF-lede in die oostelike DRK en Cyril Ramaphosa en Motshekga versoek om antwoorde te verskaf.
Die soldate is dood en verskeie beseer tydens intense gevegte met die M23-rebellegroep naby Goma.
Motshekga het die “dapper manne en vroue van die SANDF” geprys vir hul eer, trots, professionaliteit en toewyding onder uiters uitdagende omstandighede.
“Ek wil vir hulle sê dat julle bydrae gehelp het om die grondslag vir vrede in die streek te lê. En aan die families van diegene wat die uiteindelike opoffering gemaak het, word julle verlies gedeel deur ‘n baie dankbare nasie met volle waardering. Hul nagedagtenis sal vir ewig geëts wees in die geskiedenis van ons toewyding aan vrede op die Afrika-kontinent,” het sy gesê.
Sy het gesê Suid-Afrika bly verbind tot ‘n vreedsame, stabiele en voorspoedige DRK.
“Ons diplomatieke ontplooiïngs en humanitêre verbintenisse sal voortduur. Soos ons uit die aktiewe gevegsontplooiïng tree, versterk ons ons toewyding aan Afrika-geleide oplossings en die waardes van die Afrika-Unie se agenda 2063,” het Motshekga gesê.
SANDF se hoofgeneraal Rudzani Maphwanywa het gesê die onttrekking is ‘n gevolg van politieke pogings en ‘n getekende ooreenkoms tussen die DRK en M23 om vyandelikhede te staak, wat daarop gemik is om vrede en stabiliteit in die oostelike DRK te bereik.
Hy het gesê die troepe sal na die bymekaarkomgebied in Chato in Tanzanië reis, vanwaar hulle na hul onderskeie lande sal terugkeer, en bygevoeg dat toerusting per see na Suid-Afrika vervoer sal word, terwyl personeel per lug sal reis.
Die onttrekkingsproses het op 29 April begin, met ‘n vooruitgesette span van 57 lede en 13 vragmotors wat reeds by die bymekaarkomgebied is en voorberei vir die res van die soldate om te volg.
Hy het geweier om verdere besonderhede te deel, met verwysing na veiligheidsoorwegings, en gesê dat dit die veiligheid van die troepe in gevaar sal stel.
“Wat tans vir my ‘n bietjie moeilik is, is om u die uiteensetting van toekomstige aktiwiteite te gee, want dit grens eintlik aan die veiligheid van ons troepe. Dit is voldoende om te sê dat die aanvanklike span tans in Chato is, die res van die SAOG-lede sal van Sake en Goma af vertrek en hulle sal versprei van die bymekaarkomgebied in Tanzanië,” het Maphwanya gesê.
Hy het gesê die tweede groep sal na verwagting vandag die bymekaarkomgebied bereik, met die hele onttrekkingsproses wat teen die einde van die maand afgehandel sal wees.
Hy het die media aangespoor om op amptelike departementele inligting staat te maak en gewaarsku dat nie-amptelike bronne sekuriteit in gevaar kan stel en onakkurate inligting kan verskaf.
Hy het beklemtoon dat die SANDF die veiligheid van sy mense prioritiseer, aangesien dit in ‘n oorlogvoeringskonteks opereer.
“Wat ook al die inligting is wat die media het, dit word die beste gebruik as jy dit van die Weermag kry, want die sogenaamde bronne wat jy het, gee jou dalk nie die korrekte posisies soos hulle heers nie. Ek wil by die media aandring dat ons nie in die James Bond-besigheid is nie, ons is in ‘n oorlogvoeringsbesigheid en daarom is die veiligheid van ons mense van die allergrootste belang vir ons almal,” het hy gesê.
Hy het verduidelik dat die onttrekking deur die SAOG gekoördineer word, wat ‘n begroting toegeken het wat befonds word deur bydraes van al sy lidlande.
Luitenant-generaal Lucky Sangweni, hoof van gesamentlike operasies, het gesê die aanvanklike plan was om die beweging van Goma na Tanzanië in een dag te voltooi, gegewe die kort afstand. Die toestande op die terrein en voertuigonderbrekings het die proses egter vertraag en twee dae geneem.
Hy het gesê voorbereidings is nou aan die gang vir gefaseerde bewegings van Goma na Tanzanië, met aanpassings wat gemaak is om die uitdagings wat ondervind word, te akkommodeer.
“Ons planne kan nou beïnvloed word in terme van presies wanneer ons die beweging sal kan finaliseer, maar daar is nogal baie werk wat in Goma en Sake gedoen word,” het hy gesê.
