Hoe omstrede dit ook al is, sê president Cyril Ramaphosa die Onteieningswet moet gebruik word om van Gauteng se grootste uitdagings op te los.
Ramaphosa het Vrydag die stadsraad van Johannesburg toegespreek om die uitdagings in die stad voor die G20-beraad in November aan te spreek.
Ramaphosa het gister die Gautengse leierskap gekritiseer vir die stad se toestand, insluitend die SSK se geboue.
“Soms is dit goed om direk te wees en dit te sê soos dit is; Ek moet sê dat een of twee vergaderings van die G20 wat ek hier bygewoon het, nie baie aangenaam was nie.
“Die omgewing wat ‘n mens waargeneem het, was nie ‘n aangename omgewing nie. Ek sê dit sodat ons geweldig kan verbeter,” het Ramaphosa gesê.
Die president het ‘n beroep op die provinsiale regering gedoen om die Onteieningswet te gebruik om verlate en gekaapte geboue terug te eis.
Hy het gesê die geboue kan burgers akkommodeer en die provinsie van informele nedersettings ontslae raak.
“Dit is ‘n pynlike gesig om deur die stad te gaan en te sien waartoe dit agteruitgegaan het. Maar dit is moontlik en doenbaar,” het Ramaphosa gesê.
“Vandag het jy ‘n aantal verlate geboue. Geboue wat gekaap is of nie tariewe en belasting betaal nie. Daardie geboue kan beleggingsvoertuie word waar ons ons mense kan akkommodeer wat lewens van waardigheid kan lei. Ons kan daardie verlate geboue omdraai.
“Waar die eienaars weggehardloop het, moet hulle onderwerp word aan die wet wat ons aanvaar het, die Onteieningswet, selfs sonder vergoeding. Die geboue moet geneem word en omskep word in woonverblyf.
“Dit val wonderlik onder die interpretasie van ons grondwet en die wet – dit sou vir die nuttige doel van ons mense wees. Hierdeur kan ons die stad verlig, ons mense akkommodeer en die stad van informele nedersettings ontslae raak.”
Panyaza Lesufi, Gautengse premier, het Donderdagaand in ‘n onderhoud op SAUK gesê die terugeis van verlate geboue is ‘n uitdaging weens die betrokke regsprosesse.
Hy het gesê die meeste van die geboue in die Johannesburgse middestad is heeltemal deur hul eienaars verlaat. Nou word hulle gekaap en die wat daarin woon kan nie net uitgesit word nie.
“Die nasionale regering is nie eers bewus daarvan dat hulle van daardie geboue besit nie omdat die opnamestelsel in ‘n slegte toestand is. Dit is nie net hulle nie, daar is geboue wat deur sakelui gelos is. Wanneer jy hulle bel en sê jy besit hierdie gebou, sê hulle ‘O, ek het nog daardie gebou?’.
“Dit is die uitdaging wat ons in die gesig staar. Dit is hoekom hulle uiteindelik gekaap word. Die meerderheid geboue in Johannesburg is heeltemal verlate. Maar ons moet deur regsprosesse gaan. Ons het nou 10 wat ons terugbring en ons het twee hofbevele wat ons geboue teruggee.
“Daar is ’n wet wat sê as jy iemand uitsit wat ’n gebou gekaap het en jy wil daardie gebou oorwin, moet jy alternatiewe verblyf vir hulle kry en vir hulle water gee – ons kan dit nie alleen doen nie.”
Hy het gesê die president het nou samewerking moontlik gemaak om te verseker dat alle staatsdepartemente saamwerk om die stad se uitdagings aan te spreek.
