Die vlam aan die punt van die obelisk verteenwoordig die vryheidsvlam wat in die harte gebrand het van Danie Theron en die Boere wat vir hul vryheid, onafhanklikheid en eie staat baklei het….hoeveel van ons sal dieselfde doen vandag?
Net buite Fochville op die pad tussen Johannesburg en Potchefstroom staan ’n monument wat een van die dapperste Boerekrygers van die Anglo Boar War gedenk.
Die Danie Theron-monument lê hoog teen ‘n rif redelik naby aan die N12, maar as jy die moeite doen om die paar honderd meter na bo te stap (of te klim) om die lang obelisk van naby te sien, sal jy besef dat dit die moeite werd was.
Danie Theron sal deur afstammelinge onthou word as die stigter van die Theron Verkenningskorps (TVK) (Engels: Theron Scouting Corps) – ‘n eenheid wat beskou word as die voorloper van die SA Weermag se verkenningsafdeling. Theron het saam met sowat 100 verkenners in die Anglo Boereoorlog geveg, op fietse verken en inligting oor die Britse magte saamgestel.
Hy is op 9 Mei 1872 in Tulbagh gebore. Hy het hom as onderwyser bekwaam en in Kroonstad onderwys gegee. Kort daarna het hy as prokureur gekwalifiseer en sy eie praktyk in Krugersdorp geopen. Dit is ook waar hy in lewende lywe by Hannie Neethling ingeval het. Hulle het verloof geraak, maar Hannie is in Augustus 1898 aan longontsteking oorlede en is op hul familieplaas Eikenhof begrawe.
Tydens die oorlog het Danie en sy span verkenners telkens dapper aan gevegte deelgeneem. Volgens die historikus Fransjohan Pretorius het generaal Louis Botha later oor Danie kommentaar gelewer: “Hy was so soldaat gehoorsaam en lojaal, as offisier vreesloos en bekwaam, as soldaat ‘n held. Ek het nog nooit iemand ontmoet wat meer vasberade opgetree het, wat ‘n moeilike taak in hoër gees voltooi het nie, hetsy as leier, as spioen of as bevelvoerder tydens ‘n aanval. Die woord ‘nee’ was onbekend aan Theron. Wat aan hom opgedra is, het hy gedoen. Transvaal het nooit ’n dapperder man gehad nie.”
Danie se dapperheid het egter op 5 September 1900 tot sy dood gelei. In Gatsrand, die area waarin die Danie Theron-monument vandag verrys, het Danie ‘n Engelse konvooi verken en besluit om ‘n lokval daarvoor te stel. Hy is egter deur vier Engelse verkenners verras. Die koppie waarop Danie opgemerk is, is met kanonvuur bestook en Danie is noodlottig gewond.
Danie, die dapper held met die boodskap, is later langs sy geliefde Hannie begrawe – net soos hy wou.
Vandag is die Danie Theron-monument ‘n herinnering aan hierdie dapper vegter. En volgens die plaak aan die voet van die monument simboliseer die vlam aan die punt van die obelisk die vryheidsvlam wat in die harte gebrand het van Danie Theron en die Boere wat hul vryheid, onafhanklikheid en Vierkleur (die vlag van die Zuid-Afrikaansche Republiek, oftewel Transvaal) verdedig het.
