Adjunkpresident staar reeds storm in die gesig oor die verklaring van ‘n 28.9 miljoen rand-herehuis in Constantia
Adjunkpresident Paul Mashatile is ‘n boete van R10 000 opgelê omdat hy nie ‘n diamantgeskenk verklaar het wat sy vrou Humile in 2023 van kontroversiële sakeman Louis Liebenberg ontvang het nie.
Mashatile het destyds gesê dat die geskenk ongevraagd was en dat sy vrou die edelsteen sou terugneem.
Dit kan nou beteken dat Mashatile die eerste sittende adjunkpresident is wat die openbare vernedering ly om deur die Nasionale Vergadering tereggewys te word vir sy twyfelagtige etiese gedrag.
Die Parlement se gesamentlike komitee oor etiek en ledebelange het aanbeveel dat die Nasionale Vergadering Mashatile teregwys en ‘n boete van R10 000 oplê “vir sy versuim om ‘n geskenk aan sy vrou in die vertroulike deel van sy finansiële en registreerbare belangeregister te verklaar”.
Die boete volg op ‘n kontroversie oor ‘n Constantia-herehuis van 2839miljoen rand, aan die hange van Tafelberg, wat Mashatile verlede Vrydag in die parlement verklaar het.
Berigte het daarop gedui dat Mashatile die huis van byna R30 miljoen as sy eie verklaar het, maar hy het sedertdien gesê dat al wat hy gedoen het, was om die paleisagtige toevlugsoord te verklaar as die plek waar hy gewoon het wanneer hy in Kaapstad was. Mashatile het volgehou dat die herehuis ‘n gesinshuis was wat deur sy skoonseun gekoop is.
“Kyk, mense moet lees. Dis net een van die eerste dinge wat jy in die lewe moet leer. Daar is niks in die parlement wat ek oor ‘n huis (in Constantia) gesê het nie. Ek het gesê ek woon daar. Daardie huis is in besit van my skoonseun. Dis ‘n baie eenvoudige ding om te lees, so wat is die probleem?” het Mashatile Donderdag aan die SABC gesê.
“Ek gebruik nie staatsgeld nie, daar is geen staatsgeld in daardie huise nie, so wat soek jy, daar is geen staatsgeld in daardie huis nie, so ek weet nie wat jou probleem is nie. Dis ‘n privaat huis; dit is in besit van die familie … so hoekom die regering in die spel?”
Die gesamentlike etiekkomitee het Mashatile ondersoek ingestel oor die Liebenberg-diamant nadat hulle in Maart 2025 ‘n klag van die DA ontvang het.
DA-hoofsweep George Michalakis het destyds beweer dat Mashatile die kode oortree het wat vereis dat LP’s geskenke wat deur hul onmiddellike familie ontvang is, in die vertroulike deel van die register van ledebelange moet openbaar.
“Na oorweging van die klagte en deurlees van die vertroulike deel van die Adjunkpresident se openbaarde belange, het die komitee opgemerk dat die betrokke geskenk (’n diamant van mnr. Louis Liebenberg) nie bekend gemaak is nie,” het die komitee gesê. “Terwyl die komitee die lid se reaksie opgemerk het, onder andere, dat hy wag vir die waardasie van die diamant om die waarde daarvan te bepaal voordat ‘n verklaring gemaak is en dat hy sedertdien die geskenk aan die Nasionale Vervolgingsgesag oorhandig het, het die komitee aangevoer dat etiese gedrag vereis dat die geskenk verklaar word, met die waarde wat later bekend gemaak word.”
In reaksie op die komitee se verdoemende bevindinge teen Mashatile op Donderdag, het Michalakis gesê die aard van die verhouding tussen Mashatile en Liebenberg bly onduidelik.
“Die DA verwelkom die skuldige bevinding van die parlementêre gesamentlike etiekkomitee teen Adjunkpresident Paul Mashatile, omdat hy nie ‘n diamant bekend gemaak het wat deur die beweerde bedrieër Louis Liebenberg aan sy vrou geskenk is nie.
“Ons neem ook kennis van die sanksie van ‘n berisping en ‘n boete van R10 000. Dit volg op ‘n klagte wat ek op 5 Maart 2025 by die komitee ingedien het,” het hy gesê.
“Die adjunkpresident het sedertdien bevestig dat die diamant aan die Nasionale Vervolgingsgesag oorhandig is. Die etiekverslag laat egter meer vrae as antwoorde ontstaan, en die DA sal parlementêre vrae in hierdie verband indien.”
Michalakis het gesê dit is kommerwekkend dat Mashatile “so onverskillig” was in sy versuim om sy bates soos vereis bekend te maak.
“Hierdie mislukkings gee aanleiding tot ernstige kommer oor waarom die adjunkpresident voortdurend versuim om bates deursigtig en eties te verklaar, asook watter ander bates die adjunkpresident besit wat nog nie verklaar is nie,” het hy gesê.
“Suid-Afrikaners verdien deursigtigheid van hul adjunkpresident, vergoed met openbare geld, oor die bates wat hy verkry op grond van die amp wat hy beklee.”
