Die skuldigbevinding en vonnisoplegging van Mohammed Ameen wat met meer as ‘n halfmiljoen onverklaarde Amerikaanse dollars betrap is, het African Transformation Movement (ATM) se vasberadenheid aangevuur om te verseker dat president Ramaphosa antwoord vir die Phala Phala-dollars wat in rusbanke op sy plaas versteek was.
Ameen (45) is onlangs skuldig bevind nadat hy ‘n pleitooreenkoms met die staat aangegaan het op aanklagte van geldwassery en oortreding van valutabeheerregulasies – aanklagte wat die Nasionale Vervolgingsgesag geweier het om teen Ramaphosa oor Phala Phala te lê.
Die aanklagte teen Ameen spruit uit 11 Oktober 2017 waar hy deur Suid-Afrikaanse Doeanedienste onderskep is terwyl hy in die internasionale vertrek-sake-sitkamer by Kaapstad Internasionale Lughawe gesit het. ’n Soektog in sy bagasie het onverklaarde kontant aan die lig gebring wat bestaan het uit $544 200 in Amerikaanse dollars en R2 955 000 in Suid-Afrikaanse geldeenheid. Hy was op pad na Dubai en is onmiddellik ná die ontdekking in hegtenis geneem.
Die Phala Phala-skandaal het in 2023 uitgebreek, toe berigte aan die lig gekom het dat duisende Amerikaanse dollars wat by Ramaphosa se plaas gehou is tydens ‘n inbraak in 2020 gesteel is. Hulle is glo in rusbanke versteek in plaas daarvan om soos wetlik vereis verklaar en gebank te word. Geen saak is aanvanklik by die polisie aangemeld nie, wat vermoede oor die wettigheid van die kontant laat ontstaan het. Die bron van die geld bly steeds in raaisel gehul.
‘n Paneel wat deur die destydse speaker van die Nasionale Vergadering, Nosiviwe Mapisa-Nqakula, gestig is, het bevind dat Ramaphosa moontlik sy ampseed oor die onverklaarde buitelandse valuta oortree het. Verskeie staatsinstellings en hoofstuk 9-instellings het Ramaphosa van enige oortreding vrygespreek, maar die ATM, onder andere politieke partye, het daarop aangedring dat Ramaphosa ‘n saak het om te beantwoord. Dit het ‘n hofaansoek geloods wat sommige van die verslae wat in die president se guns bevind is, betwis.
Vuyo Zungula, leier van die ATM, het gesê die Ameen-saak en hoe dit hanteer is, het die dubbele standaarde binne die land se wetstoepassingsagentskappe blootgelê.
“Die feite is dieselfde in die sin dat albei onverklaarde groot hoeveelhede buitelandse valuta of plaaslike geldeenheid bo wat wetlik toelaatbaar is, in hul besit gehad het. Wat ook bekend is, is dat daardie (Phala Phala) geld gehou vir meer as die dae wat nodig is vir mense om dit te hou. Die enigste verskil, hierdie man mag nie politieke verbintenisse hê nie, terwyl in die geval van die president, hy ‘n groot vlak van mag aan sy kant het.”
Hy het gesê die Ameen-saak en ander soortgelyke aangeleenthede het sy party vasbeslote gemaak om toe te sien dat die president deur die howe ‘n platform kry om vir die Phala Phala-sage te antwoord.
“Niemand is nog ooit aanspreeklik gehou nie, nie die plaasbestuurder nie, nie die persoon wat die geld in Suid-Afrika ingebring het nie, nie die president nie, nie die polisie nie, die persoon wat ‘n ondersoek sonder ‘n dossier gedoen het. So waar daar duidelike wette (was) wat oortree is, is niemand aanspreeklik gehou nie.
“Vir ons is dit net ‘n kwessie van verder druk om te sê daar is duidelike gevalle van dubbele standaarde, daar is duidelike gevalle waar ander mense gearresteer word, hulle word aanspreeklik gehou vir die feit dat hulle onverklaarde buitelandse valuta in hul besit het, maar in hierdie geval, omdat dit die president betrek, is daar dubbele standaarde. Dit is wat ons as verkeerd beskou in hierdie hele ding, want dit skep ‘n presedent wat nie die politieke rykes vorentoe sal neem nie, altyd die land moet vorentoe neem vrygestel word daarvan om aanspreeklik gehou te word,” het Zungula gesê.
Die Valke en die NVG in die Wes-Kaap het volgehou hulle het ‘n waterdigte saak teen Ameen gehad.
Die Limpopo NVG is vir kommentaar genader oor hoekom die president nie aangekla is nie, en het die Cape Times terugverwys na ‘n vorige verklaring oor die aangeleentheid.
Die Direkteur van Openbare Vervolging (DOV) in Limpopo, adv Mukhali Ivy Thenga, het ‘n besluit geneem om niemand in verband met die Phala Phala-saak te vervolg nie, want “daar was geen redelike vooruitsig op ‘n suksesvolle vervolging gegrond op bewyse vervat in die dossier nie.”
