Godongwana, minister van finansies, het die moeilike fiskale keuses wat Suid-Afrika moet maak beklemtoon, veral die moeilike besluit om die belasting op toegevoegde waarde (BTW) te verhoog of om die Covid-19-toelaes vir maatskaplike verligting van nood (SRD) te verminder.
Godongwana het glo bevestig dat ‘n BTW-verhoging nie gemaak sal word as die SRD-toelaag afgeskaal word nie.
“As jy my toegelaat het om die SRD te sny, sou ek niks verhoog nie. Ek word gekonfronteer met verhoogde uitgawes wat nie in die begroting is nie,” het hy gesê.
Hierdie kwessie het die openbare gesprek oorheers, met die naderende begroting wat baie aandag geniet.
Die mees onlangse verlenging van die SRD-toelae, wat vir die eerste keer in 2020 geïmplementeer is as ‘n korttermynoplossing om burgers te help wat tydens die Covid-19-pandemie in finansiële risiko was, is geskeduleer om in Maart 2026 te verstryk.
Godongwana het verduidelik dat, hoewel hy voorheen die SRD-toelaag goedgekeur het, wat aanvanklik as ‘n tydelike Covid-19-verligtingsmaatreël ingestel is, die voortsetting daarvan ‘n alternatiewe befondsingsbron sal genoodsaak.
“As dit aanhou, is dit nie bekostigbaar nie; ons sal ’n inkomstebron moet vind,” het hy gesê.
’n Voorstel om BTW met 2% (van 15% tot 17%) te verhoog, is vroeër vanjaar gemaak in ’n poging om die finansiële las te verlig. Die doelwit was om R58 miljard in te samel om vir noodsaaklike infrastruktuur en maatskaplike inisiatiewe te betaal.
Die voorstel is uiteindelik van die hand gewys, en die begrotingsrede van Februarie 2025 is uitgestel weens sterk weerstand binne die regering van nasionale eenheid (GNU).
Godongwana se standpunt het die meer algemene probleem beklemtoon om ‘n balans te vind tussen die noodsaaklikheid van maatskaplike bystand tydens moeilike ekonomiese tye en fiskale volhoubaarheid.
Die verhoging van BTW sal die lewenskoste verhoog vir Suid-Afrikaners wat reeds finansieel sukkel, al kan dit broodnodige kontant verskaf om die SRD-toelaag in stand te hou en vir nodige dienste te betaal. Die verhoogde BTW sal egter diegene wat die SRD-toelaag ontvang, ook nadelig beïnvloed.
Die besnoeiïng van die subsidie sal meer as agt miljoen gebruikers raak, wat armoede sal vererger en sosiale onrus sal aanwakker.
Baie politieke partye, insluitend die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) en Demokratiese Alliansie (DA), het die verhoging veroordeel deur hul kommer oor die sytyging in lewenskoste voor te hou.
Die begroting sal hierdie week ter tafel gelê word, hoewel dit nog onduidelik is of dit goedgekeur sal word of nie.
