“Haar weergawe van die gebeure was doelbewus misleidend en dit was ondubbelsinnig onvoldoende,” sê die tribunaal.
’n Geregtelike gedragstribunaal het regter Nana Makhubele – wat voorsitter was van die tussentydse raad van die Passasierspooragentskap van Suid-Afrika (PRASA) nadat sy as regter in Gauteng aangestel is – skuldig bevind aan growwe wangedrag.
Die tribunaal, onder voorsitterskap van die afgetrede Natalse regterpresident Achmat Jappie, het ook bevind dat haar optrede as voorsitter van PRASA se tussentydse raad ewe oneties is.
Die tribunaal se bevindings, wat tot Makhubele se vervolging kan lei, sal nou deur die Regterlike Dienskommissie (RDK) oorweeg word.
Die tribunaal is deur die RDK gestig om twee klagtes deur die pendelaar-aktivistegroep #UniteBehind te oorweeg.
Deel A: sy het as regter gedien op dieselfde tyd wat sy voorsitster van die PRASA tussentydse raad was.
Deel B: sy was ook betrokke by staatskaping in verband met sake waarby die Siyaya-groep van maatskappye betrokke was. Sy het veral in ‘n beweerde “geheime skikkingstransaksie” betalings van PRASA aan Siyaya van R56 miljoen goedgekeur terwyl sy PRASA se interne regspan opsy geskuif is.
Op Deel A moes die tribunaal twee teenstrydige weergawes oorweeg: die getuienis van Gautengse regterpresident Dunstan Mlambo en dié van Makhubele.
Mlambo het beweer Makhubele het hom nooit vertel dat sy die PRASA-pos aanvaar het nie (‘n week nadat sy as ‘n suksesvolle geregtelike kandidaat aangewys is na die RDK-onderhoude in Oktober 2017).
Hy het gesê toe sy versuim het om op 1 Januarie 2018 vir diens aan te meld, het hy haar na sy kantoor ontbied. Op daardie vergadering, bygewoon deur adjunkregterpresident Aubrey Ledwaba, het sy gesê sy moet sake waarby sy as advokaat betrokke was en haar pligte by die Watertribunaal afhandel.
Makhubele het egter gesê dié vergadering het eers later plaasgevind omdat Mlambo reeds voorheen ingestem het dat sy geregtelike pligte in April 2018 sal aanvaar.
Makhubele se weergawe is deur Mlambo ontken.
Die tribunaal het in sy bevindings gesê Makhubele se weergawe is “heel onwaarskynlik”.
“Dit is die mening van hierdie tribunaal dat hierdie gesprek en ooreenkoms wat die respondent beweer het sy met Mlambo gehad het dat hy geweet het dat sy nie op 1 Januarie met haar pligte sou kan begin nie, uiters onwaarskynlik is.
“Haar getuienis oor hoekom sy oënskynlik trou aan die Watertribunaal verskuldig was en die wyse waarop sy nie in staat was om haar onafgehandelde hofsake te finaliseer om haarself vir regtelike plig te bevry en gereed te maak nie, was ewe onoortuigend, onwaarskynlik en onbetroubaar,” het die tribunaal gesê.
Dit het dieselfde kritiek gelewer op haar getuienis oor hoe sy die voorsitter van die tussentydse raad van PRASA geword het.
“Sy het gesê sy het eenvoudig haar CV aan ‘n buurman oorhandig en gewag totdat sy gelukwensingsboodskappe van verskeie bronne ontvang het. Sy het gesê die aanstelling was net vir vier maande, maar dit is strydig met die inhoud van haar eintlike aanstellingsbrief deur die minister van vervoer.
“Op die geloofwaardige getuienis blyk dit dat die respondent (Mahkubele) nie haar regterlike plig op 1 Januarie 2018 soos per haar aanstelling aanvaar het nie en nie vir Mlambo meegedeel het dat sy inderdaad die PRASA-direksieaanstelling aanvaar het nie.
“Haar weergawe van die gebeure was doelbewus misleidend en dit was ondubbelsinnig onvoldoende as ‘n verduideliking vir haar optrede om enige twyfel te laat ontstaan oor die geloofwaardige weergawe van Mlambo. Sy het haarself aan growwe wangedrag skuldig gemaak.”
Oor Deel B – wat verband hou met haar optrede tydens haar ampstermyn as voorsitter van Prasa – die essensie van die klagte van #UniteBehind was dat sy opgetree het op ‘n wyse wat nie ‘n regterlike beampte pas nie, wat haar ongeskik gemaak het om ‘n regter te wees. Sy het op ‘n oneerlike en onetiese wyse opgetree.
Opsommend het die tribunaal gesê dit hou verband met haar hantering van vier eise wat deur die Siyaya-groep van maatskappye gebring is wat PRASA kragtig verdedig het.
Die direksie het na bewering ‘n besluit geneem om hierdie eise te skik. Daar was geen rekord van hierdie besluit nie.
Die besluit is deur Makhubele aan Francois Botes, ‘n advokaat wat Siyaya teenwoordig het, oorgedra.
Daar was verskeie interaksies tussen Botes en Makhubele, insluitend ‘n fisiese besoek deur hom aan haar kantore. Sy het Botes van korrespondensie voorsien wat Siyaya gehelp het om ‘n verstekvonnis teen PRASA te verkry.
Bewyse in hierdie klag is gelewer deur Martha Ngoye, PRASA-groepbestuurder van reg, risiko en nakoming, Fani Dingiswayo, hoofbestuurder van regsdienste, Diale Mogashoa, ‘n eksterne prokureur wat die Siyaya-aangeleenthede namens Prasa en Botes hanteer.
Ngoye en Dingiswayo het getuig dat Makhubele die regseenheid gemarginaliseer het, die mandaat van PRASA se prokureurs beëindig het en persoonlik ‘n ander prokureursfirma in hul plek aangestel het.
Sy het toe met Siyaya se prokureurs onderhandel en ‘n vertroulike skikkingsooreenkoms aangegaan wat duidelik en wesenlik die belang van PRASA benadeel het, en PRASA se pogings om die afdwinging van die skikking te weerstaan, verydel het.
Die tribunaal het gesê terwyl Makhubele hul getuienis betwis, het sy geen teengetuienis aangebied nie.
“Haar getuienis in hoof en in kruisondervraging was nie net verwarrend nie, maar eerder moeilik om te volg. Sy was geneig om nuwe bewyse en sake wat irrelevant was in te voer.
“Op die getuienis voor ons was die weergawe intrinsiek problematies. Dit was teenstrydig en het neergekom op ‘n blote ontkenning in die lig van uiters geloofwaardige bewyse.”
Die tribunaal het gesê dit is nie bekend wie Makhubele ‘n mandaat gegee het om die Siyaya-aangeleenthede te skik en toe te laat dat die verstekvonnis teen PRASA geneem word nie.
Dit het opgemerk dat toe die Minister van Vervoer vir ‘n verslag daaroor gevra het, “sy onverwags bedank het en versuim het om so ‘n verslag te gee”.
Toe die verstekvonnis herroep is, is geen verdere stappe deur Siyaya geneem in die nastrewing van hierdie beweerde eise nie. Trouens, die Siyaya-groep is uiteindelik gelikwideer.
Die tribunaal het gesê die geloofwaardige getuienis is teen Makhubele. Weer het dit haar skuldig bevind aan growwe wangedrag.
Groundup: Tania Broughton
