Kanadese premier Justin Trudeau staar die grootste toets van sy politieke loopbaan in die gesig nadat Chrystia Freeland, minister van finansies, lank een van sy magtigste en lojaalste ministers, Maandag uit die kabinet bedank het.
“Die Groot Staat Kanada is verstom toe die Minister van Finansies bedank, of afgedank is uit haar posisie deur goewerneur Justin Trudeau,” het Trump op Truth Social geplaas. “Haar gedrag was heeltemal giftig, en glad nie bevorderlik vir die sluiting van transaksies wat goed is vir die baie ongelukkige burgers van Kanada nie. Sy sal nie gemis word nie!!!”
Trump het Trudeau voorheen getart deur Kanada ‘n staat te noem. En tydens sy eerste termyn in sy kantoor – toe hy die vryhandelsooreenkoms met Kanada en Mexiko heronderhandel het – het Trump gesê dat Freeland nie gewild is nie.
Trudeau het vinnig sy jarelange bondgenoot en goeie vriend Dominic LeBlanc benoem, die minister van skaamveiligheid wat hom onlangs by ‘n ete saam met Trump by Mar-a-Lago by hom aangesluit het om Freeland te vervang. Freeland het nie daardie reis mee gemaak nie.
Nadat hy ingesweer is, het LeBlanc aan verslaggewers gesê hy en Trudeau is gefokus op die lewenskoste wat Kanadese in die gesig staar en om gemeenskaplike grond met Trump te vind oor grensveiligheid en ekonomiese kwessies.
“Dit was nie ‘n maklike dag nie,” het Trudeau later aan ‘n vergadering van party-ondersteuners gesê. Hy het dit een van sy party se “moeilikste dae” genoem, maar hy het nie gesê wat hy beplan om te doen nie.
Trudeau staar oproepe in die gesig om te bedank. Jagmeet Singh, leier van die opposisie New Democratic Party waarop Trudeau se regerende liberale staatgemaak het om aan bewind te bly, het hom vroeër Maandag gevra om te bedank.
“Hy moet gaan,” het Singh, NDP-leier, gesê.
Die belangrikste opposisie-konserwatiewes het nie gevra vir Trudeau se bedanking nie, maar eis ‘n verkiesing. ‘n Wantrouestem in die regering is nie op hande met die Parlement wat vir die vakansie gaan breek nie.
Freeland, wat ook adjunk-premier was, het gesê Trudeau het Vrydag vir haar gesê hy wil nie meer hê sy moet as minister van finansies dien nie en het haar ‘n ander rol in die kabinet aangebied. Maar sy het in haar bedankingsbrief gesê die enigste “eerlike en lewensvatbare pad” is om die Kabinet te verlaat.
“Vir die afgelope aantal weke het ek en jy onenigheid gevind oor die beste pad vorentoe vir Kanada,” het Freeland gesê.
Freeland waarsku teen ‘duur politieke foefies’. Freeland en Trudeau het nie saamgestem oor ‘n twee maande lange verkoopsbelastingvakansie en tjeks van 250 Kanadese dollar ($175) aan Kanadese wat onlangs aangekondig is nie. Freeland het gesê Kanada hanteer Trump se dreigement om 25%-tariewe in te stel en moet “duur politieke foefies” vermy wat dit “kwalik kan bekostig”.
“Ons land staar ‘n groot uitdaging in die gesig,” het Freeland in haar brief gesê. “Dit beteken dat ons vandag ons fiskale ‘poeier’ droog hou, sodat ons die reserwes hte wat ons dalk nodig het vir ‘n komende tariefoorlog.”
‘n Liberale party-amptenaar het op voorwaarde van anonimiteit gepraat, want hy is nie gemagtig om in die openbaar te praat nie, het gesê Freeland is ‘n pos aangebied as minister in beheer van betrekkinge tussen Kanada en die VSA sonder portefeulje en sonder ‘n departement. Volgens hom sou die posisie slegs in naam gewees het en daar sou geen ondersteuening wees wat Freeland voorheen gehad het toe sy die handel met die Verenigde State onderhandel het nie.
Freeland, wat voorsitter was van ‘n kabinetskomitee oor Amerikaanse betrekkinge, sou die herfs se ekonomiese verklaring lewer en waarskynlik grensveiligheidsmaatreëls aankondig wat ontwerp is om Kanada te help om Trump se tariewe te vermy. Trump het gedreig om ‘n belasting van 25% op alle produkte wat die VSA binnekom vanaf Kanada en Mexiko te hef, tensy die bure die aantal migrante en dwelms stuit.
Die verklaring toon ’n veel groter tekort as wat vir die boekjaar verwag is en meer as ’n miljard vir grensveiligheid.
Kan Trudeau oorleef? Trudeau het gesê hy beplan om die Liberale Party in die volgende verkiesing te lei, maar baie partylede het gesê hulle wil nie hê hy moet vir ‘n vierde termyn deelneem nie, en Freeland se vertrek was ‘n groot slag.
Trudeau het Maandagaand met sy wetgewers vergader. Later het die meeste van hulle by verslaggewers geskarrel en geweier om te sê wat in die vergadering gesê is.
Die liberale wetgewer Chad Collins het gesê hulle is “nie verenig nie.”
“Daar is steeds ‘n aantal van ons lede wat ‘n verandering in leierskap wil hê. Ek is een van hulle,” het hy gesê. “Ek dink die enigste pad vorentoe vir ons is om ‘n nuwe leier te kies.”
Geen Kanadese premier in meer as ‘n eeu het vier agtereenvolgende termyne gewen nie.
Die federale verkiesing moet voor Oktober gehou word. Die liberale moet staatmaak op die steun van ten minste een ander groot party in die Parlement, want hulle het nie self ‘n volstrekte meerderheid nie. As die NDP se steun verstserk, kan ‘n verkiesing enige tyd gehou word.
Singh het gesê alle opsies is op die tafel.
Trudeau het die sterkrag van sy pa, wyle premier Pierre Trudeau, in 2015 gekanaliseer toe hy die land se liberale identiteit ná byna ‘n dekade van Konserwatiewe Party-regering herbevestig het.
Maar Kanadese is nou gefrustreerd deur die stygende lewenskoste en ander kwessies, insluitend immigrasieverhogings ná die land se opkoms uit die COVID-19-pandemie.
Justin Trudeau se nalatenskap sluit in om die deure wyd oop te maak vir immigrasie. Hy het ook dagga gewettig en ‘n koolstofbelasting ingestel wat bedoel is om klimaatsverandering te beveg.
Freeland het ook in haar brief gesê Kanadese “weet wanneer ons vir hulle werk, en hulle weet eweneens wanneer ons op onsself gefokus is. Onvermydelik sal ons tyd in die regering tot ‘n einde kom.”
LeBlanc se aanstelling dui daarop dat Mark Carney, die voormalige hoof van die Bank of England en Bank of Canada, nie tot sy ideaal om tot die politiek toe te tree en by die regering aan te sluit, sal behaal nie. Hy stel ook al lank belang daarin om leier van die Liberale Party te word.
Daniel Béland, ‘n professor in politieke wetenskap aan die McGill Universiteit in Montreal, het Freeland se bedanking ‘n politieke aardbewing genoem.
“Dit is duidelik ‘n minderheidsregering oor lewensondersteuning,” het Béland gesê. “Dit is moeilik om te weet of hierdie bedanking die NDP sal dwing om sy strategie te heroorweeg.”
