Die ouditeur-generaal noem ook R6,5 miljoen se onreëlmatige uitgawes en onvoldoende kontroles in sy 2023/24-verslag.
Die ouditeur-generaal van Suid-Afrika het bevind dat die Gautengse departement van maatskaplike ontwikkeling nie voldoende beheer oor verkryging van en ander uitgawes gedurende die 2023/20-boekjaar gehad het nie.
Die departement het sy begroting met R554 miljoen onderbestee, R6,5 miljoen onreëlmatig bestee, transaksies goedgekeur sonder om behoorlike verkrygingsprosesse te volg, en “wesenlike wanvoorstellings” in sy prestasieverslag gemaak, het die ouditeur-generaal bevind.
Dit was ‘n jaar waarin die chaos binne die departement, onder leiding van die voormalige LUR vir maatskaplike ontwikkeling, Mbali Hlophe en die departementshoof Matilda Gasela, openbaar geword het.
In die tweede helfte van die boekjaar het die departement se befondsingsproses vir nie-winsorganisasies in duie gestort, wat veroorsaak het dat honderde organisasies deur die eerste twee maande van die nuwe boekjaar gegaan het sonder om subsidies te ontvang. Baie personeellede is afgelê en sommiges moes hul deure sluit.
Die departement se prestasieverslag vir die eerste kwartaal vir 2024/25 onthul dat verskeie van sy programme erg onderpresteer het. Dit sluit dienste vir ouer mense, gedragsveranderingsprogramme, gesinsbewaring en dwelmgebruikbehandeling in.
Die departement het byvoorbeeld daarop gemik om 1 308 mense te borg om binnepasiënte dwelmrehabilitasiebehandeling te voltooi, maar net 149 het dit teen die einde van Junie gedoen.
Die departement het befondsing tot meer as die helfte van sy nie-winsgewende binnepasiënt-dwelmrehabilitasies verminder weens die bevindings van forensiese oudits. Hierdie bevindings is later suksesvol deur die meeste van die organisasies geappélleer en hul befondsing is intussen herstel. Maar die departement se grootste dwelmrehabilitasie, wat deur Life Healthcare bestuur word, het steeds nie finansiering ontvang nie.
Vroeër vanjaar het die voormalige LUR Hlophe tienduisende rande aan advertensies bestee, haar prestasiegeskiedenis geprys en beweer die departement het 81% van sy prestasieteikens bereik.
Maar die ouditeur-generaal het bevind dat daar “wesenlike wanvoorstellings” in die departement se prestasieverslag vir 2023/24 was, veral met betrekking tot maatskaplike welsynsdienste.
Die departement se finansiële state vir 2023/24 toon dat hy sy begroting met R554 miljoen onderbestee het in programme wat op kinders en gesinne fokus, herstellende dienste soos dwelmgebruikbehandeling, en navorsing en ontwikkeling, wat die moeilike “volhoubare lewensbestaan”-program insluit.
Die onbestede fondse is nou aan die tesourie terugbesorg.
Die departement se jaarverslag verduidelik dat die onderbesteding te wyte was aan vakante poste in die departement, fondse wat nie na nie-winsorganisasies oorgedra is nie, en tenders vir skooldrag wat nie gefinaliseer is nie.
Gekonfronteer met onderbesteding op sy voedselprogram as gevolg van vertragings in tenderprosesse, het die departement ‘n reeks begrotingsafwykings goedgekeur, met ‘n beroep op noodregulasies om kospakkies van nie-winsorganisasies te bekom sonder om mededingende bod uit te nooi. GroundUp het in Julie oor hierdie afwykings berig.
Dokumente wat deur GroundUp gesien is, toon dat die afwykings deur topbestuur goedgekeur is, insluitend nou voormalige departementshoof Gasela. Haar kontrak het in April tot ’n einde gekom en sy het die departement verlaat sonder om enige dissiplinêre proses in die gesig te staar.
Die ouditeur-generaal het bevind dat afwykings om kwotasies vir meer as R1 miljoen goed te keur sonder mededingende bod nie aan wetgewing voldoen het nie. “Dit was prakties om mededingende tenders uit te nooi,” het die ouditeur-generaal bevind.
Die departement het R6,3 miljoen onreëlmatig bestee aan “vyf dringende transaksies wat deur die departement aangegaan is sonder om die behoorlike verkrygingsprosesse te volg”, luidens die departement se finansiële state.
Teddy Gomba, die woordvoerder van die nuwe LUR vir maatskaplike ontwikkeling, Faith Mazibuko, het nie op GroundUp se vrae gereageer nie. DM
Eerste uitgegee deur GroundUp.
