Nie een van die 19 rioolsuiweringsaanlegte wat deur die Ugu-distriksmunisipaliteit bestuur word, behandel riool wat in riviere en strandmere vrygelaat word, behoorlik
By KwaZulu-Natalse suidkus se gewildste vakansieoorde laat mislukte rioolsuiweringsaanlegte afvalwater in riviere en strandmere vry.
Die strandmere is ideaal vir kinders om in te speel, maar hou ‘n gesondheidsrisiko in.
Watergehaltetoetse word deur die plaaslike munisipaliteit en ‘n groep besorgde burgers gedoen, maar resultate word oor die algemeen nie bekend gemaak nie.
Strandmere en strande by gewilde toeristebestemmings soos Margate en Ramsgate aan die KwaZulu-Natalse suidkus is met riool besoedel.
Tans werk nie een van die 19 rioolsuiweringswerke binne die Ugu-distriksmunisipaliteit, wat strek van Scottburgh in die noorde tot Port Edward in die suide, behoorlik nie, wys inligting van die departement van water en sanitasie (DWS). Die departement publiseer die resultate van maandelikse toetse vir die kwaliteit van uitvloeisel Geïntegreerde Regulerende Inligtingstelsel (IRIS) van elke rioolsuiweringsaanleg in die land.
Elke aanleg is veronderstel om rioolvuil volgens minimum nasionale standaarde te behandel voordat die uitvloeisel in die omgewing vrygestel word. Langs die suidkus laat 15 rioolsuiweringsaanlegte binne die Ugu-munisipaliteit onbehandelde, of ten beste gedeeltelik behandelde, afvalwater vry in riviere net ‘n paar kilometer van die see af, waar dit strandmere by die strand vorm. Die ander vier aanlegte in die munisipaliteit is verder in die binneland, soos in Harding.
Die warm, vlak strandmere is ideaal vir swem en roei, veral vir kinders, maar baie is erg besmet deur die mislukte stroomop rioolaanlegte, sowel as deur lekkasies en oorstromings van verbrokkelende rioolinfrastruktuur.
Lewensredders by Ramsgate se hoofstrand waarsku mense om nie die strandmeer binne te gaan nie. ’n Vervaagde bord wat waarsku oor gesondheidsrisiko’s weens die besoedelde water het omgeval en is deels deur bosse versteek.
Die Ramsgate-rioolaanleg vloei nie in die Bilanhlolo-rivier wat die strandmeer by Ramsgate se hoofstrand vorm nie, maar die besoedeling is weens oorstromings by mangate, pompstasieonderbrekings en breuke in die rioolpype.
Die rioolaanleg by Ramsgate stel ongeveer 1 miljoen liter gedeeltelik behandelde riool per dag vry in die Klein Bilanhlolo-rivier, wat ‘n strandmeer by die volgende inham vorm, sowat 500 meter verder. Aangesien dit nie ‘n hoofstrand is nie, is daar geen tekens of lewensredders om te waarsku teen swem in die Klein Bilanhlolo strandmeer nie.
Geen waarskuwings nie
By Margate het lewensredders waarmee GroundUp gepraat het, geglo die strandmeer wat hulle by die hoofstrand oorgesien het, is goed om in te waad, en geen waarskuwingsteken kon gesien word nie. Maar die IRIS-terrein wys dat die Margate-rioolaanleg, wat misluk, ongeveer 4 miljoen liter gedeeltelik behandelde afvalwater per dag in die rivier vrystel, net 1,8 km stroomop. Trouens, satellietkaarte toon dat die uitvloeisel van die rioolaanleg, saam met stormwater uit omliggende voorstede wat waarskynlik besmet is, die hoofbron is vir die rivier wat by Margate se hoofstrand uitvloei.
Margate is die grootste van die vakansiebestemmings aan die suidkus, met veelverdiepinghotelle en tyddeelwoonstelle langs die strandfront.
Op die oomblik het afvalwater van die Margate-rioolaanleg ‘n mikrobiologiese voldoeningskoers van net 33%. Dit beteken die vlakke van E.coli – bakterieë wat in ontlasting gevind word – is vanjaar in slegs 33% van toetse binne die maksimum van 1 000 kolonievormende eenhede (cfu) per 100 ml. Die uitvloeisel het in slegs 17% van die toetse aan chemiese standaarde (onder meer vlakke van stikstof en ammoniak) voldoen. Hierdie mislukkingsyfers gaan sewe jaar terug, tot 2017, wat so ver terug is as wat data op die IRIS-werf beskikbaar is.
Buite werking
GroundUp is vroeg in Maart deur veiligheidswagte verhinder om die Margate- en Port Shepstone-rioolaanlegte binne te gaan, hoewel ‘n werker by die Margate-aanleg, wat nie hul naam wou noem nie, omdat hulle nie toestemming gehad het om met die media te praat nie, gesê het: ” Alles hier is buite werking.”
Toevallig het GroundUp by die agterhek aan die onderkant van die Ramsgate-rioolaanleg aangekom, en toe die hek oopgesluit en op ‘n skrefie oop was, het ons ingestap. ‘n Werker daar het uitgewys dat slegs een derde van die toerusting werk. Hy het gesê toe rioolvolumes laag genoeg was, het die werkers eenvoudig die rioolwater uit die onderste dam opgepomp sodat dit weer deur die stelsel kan gaan in die hoop om die uitvloeiselgehalte te verbeter. Maar dit was nie moontlik tydens skoolvakansies toe daar baie besoekers was en rioolvolumes hoog was nie.
Hy het gesê geen instandhouding of opgraderingswerk is vir 14 jaar by die aanleg gedoen nie.
Moenie toerisme steur nie
Die Ugu-distriksmunisipaliteit het versuim om op vrae te reageer, maar talle mense met wie GroundUp onderhoude gevoer het, het gesê die munisipaliteit het nie die watergehalte in die see of in die strandmere getoets nie.
Die Ray Nkonyeni Plaaslike Munisipaliteit binne die Ugu Distriksmunisipaliteit toets egter seewater by die strande, hoewel die resultate van die toetse nie publiek beskikbaar is nie. ’n Groep burgerwetenskaplikes onder die vaandel Green Town toets ook gereeld die watergehalte in 12 strandmere, van Hibberdene tot Port Edward, maar hulle was tjoepstil oor die resultate en sê hulle wil nie toerisme, die hoofbron van inkomste vir die rits klein kusdorpies, en was bekommerd oor verswakte verhoudings met die munisipaliteit.
Andrew Loggenberg, inwoner van Ramsgate, het gesê hy is een van ‘n aantal burgerwetenskaplikes wat elke drie weke monsters by hul plaaslike strandmere geneem het. Dit is aan Olliver Ransome gestuur, wat hulle na ‘n laboratorium vir ontleding gestuur het en die volledige stel resultate ontvang het.
Op die vraag of GroundUp die laboratoriumresultate kan sien, het Ransome gesê hy sal met die ander Green Town-lede moet konsulteer. Hy het later per e-pos gereageer dat “die konsensus is om nie individuele laboratoriumverslae aan die media vry te stel nie”. Hy het egter ‘n uitgesoekte groep ontledingsresultate van monsters wat die Ray Nkonyeni-munisipaliteit gestuur het na die laboratorium gestuur en gesê hulle is bekend gemaak.
Die monsters van sewe strandmere langs die kus is deur B.N. Kirk-laboratorium op 22 Januarie 2024. Terwyl vyf binne aanvaarbare perke was, het twee van hulle — van Margate en Ramsgate — E. coli en intestinale enterokokkevlakke gehad wat Suid-Afrikaanse watergehalteriglyne vir kusseewaters oorskry het. Volgens die Suid-Afrikaanse riglyne is meer as 185 cfu/100 ml vir enterokokke, en meer as 500 cfu/100 ml vir E. coli, “onaanvaarbaar”, wat ‘n gesondheidsrisiko inhou.
Die Ramsgate-strandmeermonster het enterokokke gehad teen 370cfu/100ml – twee keer die aanvaarbare limiet, en ‘n E.coli-vlak van 730cfu/100ml. Margate-strandmeer het enterokokkevlakke van 840cfu/100ml gehad — meer as vier keer die maksimum limiet – en E.coli-vlakke op 1920cfu/100ml — byna vier keer die aanvaarbare limiet.
Die datum, 22 Januarie, was ná die skoolvakansie en spitstoeristeseisoen, wat aandui dat die besoedeling voortgeduur het ten spyte van ‘n afname in bevolking ná die vakansieseisoen.
Besoedelde see
Die seewatermonsters is ongeveer elke twee weke tussen Augustus 2023 en vroeg Februarie 2024 by 12 strande langs die kus uit die see geneem. Die ontleding toon uiterste rioolbesoedeling by Margate-strand gedurende die hoogtepunt van die Desember/Januarie vakansieseisoen. Elke monster van 18 Desember 2023 tot die laaste een op 5 Februarie 2024 toon besoedelingsvlakke wat ver bo aanvaarbare vlakke oorskry. Op 18 Desember 2023, 8 Januarie 2024 en 22 Januarie was E. coli-vlakke hoër as 2 900 cfu/100 ml, wat so ver as wat die laboratorium gemeet is. Selfs meer kommerwekkend was enterokokkevlakke, wat op 8 Januarie meer as 20 300 cfu/100 ml was, en 101 500 cfu/100 ml op 22 Januarie. Fekale besoedeling het ook op 10 Oktober en 20 November 2023, en op 5 Februarie 2024 aanvaarbare vlakke oorskry.
Terwyl Margate-strand af en toe gesluit is weens rioolbesoedeling, soos in Augustus 2023, en vandeesmaand, is dit nie bekend of dit gedurende die laaste somervakansietydperk gesluit was nie.
Ander strande in die stel watergehalteresultate wat onaanvaarbare fekale besoedelingsvlakke aangeteken het, was Lucien-strand – vier keer tussen 29 Augustus 2023 en 8 Januarie 2024; Ramsgate – drie keer tussen 4 Desember 2023 en 15 Januarie 2024; en Uvongo-strand – op 8 en 22 Januarie toe E. coli-vlakke groter as 2 900 cfu/100 ml was.
Besturende lid by die B.N Kirk-laboratorium, Dawn Bester, wat GroundUp gebel het om sekere tegniese terminologie wat in die watergehalte-ontledingsverslae vervat is uit te klaar, het gesê in haar 30-jarige loopbaan in die “waterbedryf” het sy “beslis agteruitgang in seewater gesien kwaliteit” langs die suidkus.
Bester het gesê besoedeling by Margate is op die oomblik veral kommerwekkend aangesien rioolinfrastruktuur tydens oorstromings op 14 April, waarin vyf mense dood is, weggespoel het. As gevolg hiervan het rou riool vanaf stukkende pype na die strand gevloei. Sy het gesê toe laboratoriumpersoneel daarheen gegaan het om monsters te neem, is hulle aangesê om hulself daarna te ontsmet.
Vrae wat aan Ugu-distriksmunisipaliteit gestuur is, was nie teen die tyd van publikasie beantwoord nie.
