Staatsbeheerde kragvoorsiener Eskom het die afgelope vyf jaar R64,78 miljard aan diesel bestee om sy oopsiklus-gasturbines (OCGT’s) aan te dryf om die elektrisiteitsopwekking gaping te prop.
Dit het Pravin Gordhan, minister van openbare ondernemings, in ‘n onlangse parlementêre reaksie onthul.
Die reaksie toon dat namate beurtkrag verskerp het, die bedrag wat uit die staatskas ingeduik het ook toegeneem het, met diesel uitgawes vir elke boekjaar:
- 2020 – R5,8 miljard;
- 2021 – R5,75 miljard;
- 2022 – R8,6 miljard;
- 2023 – R21,25 miljard;
- 2024 – R23,38 miljard.
Eskom se diesel besteding vir 2023 was ver bo die reguleerder Nersa se beperkte uitset vir Eskom se OKB’e, op 1 266 GWh of R8,4 miljard, wat vir die 2023/24-boekjaar vasgestel is.
Volgens Gordhan was Eskom se diesel verskaffers PetroSA, Astron, Shell, BP en Engen. Die minister het nie bekend gemaak hoeveel elke maatskappy gekry het nie.
Eskom het slegs R6,5 miljard rand hiervan uit Nersa-besluite en die Regulatory Clearing Accounts ‘verhaal’.
“Hierdie gaping dra by tot die behoefte aan regerings ondersteuning,” het Gordhan gesê.
Volgens Nersa het die ineenstorting van steenkoolkragsentrales daartoe gelei dat hy die OKGT se beladings faktor aansienlik moes verhoog, van 1% tot 6%, wat daarna stygings in Eskom se diesel toelae meegebring het—iets wat Eskom bekend is om te oorskry.
Mimmy Gondwa, DA-woordvoerder vir openbare ondernemings, het gesê die verbranding van diesel beteken Eskom het nie die draai gedraai nie.
“Met hierdie jongste onthulling is Kgosientsho Ramokgopa, minister van elektrisiteit, se bewering dat Eskom ’n draai gemaak het, heeltemal onwaar omdat die verbranding van diesel nooit ’n permanente oplossing vir die beurtkragkrisis kan wees nie,” het sy gesê.
