Een van die klagtes deur die SAPD-respondente was dat die tussentydse bevel onbewus was van sy hulpbronbeperkings.
Die hooggeregshof in Grahamstad het ‘n aansoek deur die Oos-Kaapse LUR vir vervoer, die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) en die SAPD Nasionale Kommissaris om teen ‘n hooggeregshofuitspraak te appelleer wat hulle beveel om ‘n aksieplan te ontwikkel om busbestuurders en passasiers te beskerm met koste van die hand gewys.
Die uitspraak volg op hooggeregshofuitsprake en bevele wat deur langafstandbusoperateur Intercape verkry is.
Die Oos-Kaapse LUR vir vervoer, Nasionale Polisiekommissaris, Oos-Kaapse SAPD-kommissaris en die nasionale departement van vervoer is sedert September 2022 in ‘n stryd met Intercape gewikkel, toe die busoperateur suksesvol ‘n hofbevel verkry het teen die destydse minister van vervoer Fikile Mbalula en provinsiale amptenare om ‘n omvattende aksieplan te ontwikkel om busse en reisigers te beskerm.
Johann Ferreira, uitvoerende hoof van Intercape, het die jongste uitspraak Woensdag as ‘n landmerkoorwinning vir openbare vervoerveiligheid in Suid-Afrika beskou.
Hy het ook die hoop uitgespreek dat ministers in die regering van nasionale eenheid onder die nuwe minister van vervoer Barbara Creecy en polisieminister Senzo Mchunu die hofbevele sal respekteer en daaraan sal voldoen.
Ferreira het gesê ten spyte daarvan dat die jongste uitspraak die vyfde uitspraak ten gunste van Intercape is, het nie een van die ander uitsprake die regering en polisie tot aksie aangespoor nie.
Hy het gesê die vorige regering het geen respek vir die wet of vir mense se lewens nie en die jongste uitspraak moet die weerstand van die owerhede teen hul plig om die burgers van Suid-Afrika teen misdadigers te beskerm, beëindig.
“Dit is ’n klassieke voorbeeld van die regering se onbevoegdheid en gebrek aan belangstelling om die mense van Suid-Afrika te beskerm.
“Selfs ‘n hofbevel dat polisie busse moet begelei is nie behoorlik geïmplementeer nie,” het hy gesê.
“Die regering het die saak hand en tand beveg, wat die belastingbetaler miljoene rande aan regskoste gekos het, in plaas daarvan om met ’n plan vorendag te kom – nie net om te doen wat wetlik reg is deur ’n hofbevel na te kom nie, maar om sy Grondwetlike mandaat te vervul deur om die veiligheid van sy mense te verseker.”
Intercape het hom tot die howe gewend om die regering te dwing om sy werk te doen nadat 171 sake wat wissel van aanranding, vandalisme, intimidasie en moord by die polisie aangemeld is, hoofsaaklik in die Oos-Kaap, maar nie ‘n enkele arrestasie gemaak is nie.
Die maatskappy het gesê dat die maatskappy se busse sedert 2015 ‘n spervuur van aanvalle deur taxibestuurders en verenigings in die gesig gestaar het wat hul areas waat hulle vir hulself toegeëien het wil verdedig, met verskeie passasiers wat beseer is en een van Intercape se bestuurders wat twee jaar gelede doodgeskiet is.
‘Onvergeeflike sonde’
Ferreira het gesê die gedrag van die voormalige minister van polisie Bheki Cele en Mbalula is ‘n “onvergeeflike sonde” en hulle moet persoonlik verantwoordelik gehou word vir die vermorsing van belastingbetalers se geld.
“Dit is hoe ons ministers verantwoordbaar kan hou,” het Ferreira gesê.
“Intercape se oorwinning is ’n belangrike mylpaal in die stryd teen georganiseerde misdaad, vir veiliger openbare vervoer en die verskaffing van meer opsies vir Suid-Afrikaanse pendelaars.
“Misdadigers het op ons bestuurders en passasiers geskiet, nie op bande en enjins nie.
“Ons het selfs aan president Cyril Ramaphosa geskryf en om hulp gepleit. Die SAPD-kommissaris is in minagting van die hof gehou, en selfs dit het nie tot voldoende optrede gelei nie.”
Regsaksie
Die applikante het verlof tot appèl gevra teen ‘n bevel wat op 22 Augustus 2023 toegestaan is wat ook ‘n tussentydse bevel wat op 14 Junie 2023 uitgereik is, bevestig het.
Ingevolge die tussentydse bevel van 14 Junie 2023 is die aksieplan wat deur die SAPD-respondente voorberei is in ooreenstemming met die aanvanklike bevel wat op 30 September 2022 toegestaan is, onvoldoende verklaar omdat dit nie verseker het dat redelike en doeltreffende maatreëls ingestel is om voorsiening te maak vir die veiligheid en sekuriteit van langafstand busbestuurders en passasiers in die Oos-Kaap.
Die Oos-Kaapse LUR vir vervoer en die minister van vervoer is ook aangesê om ‘n hersiene omvattende aksieplan te ontwikkel.
Regter John Smith het in ‘n uitspraak vandeesweek in die hooggeregshof in Grahamstad (Makhanda) gesê Intercape het beweer die Oos-Kaapse LUR vir vervoer het sy reg om te appelleer vooruitgeloop en, in elk geval, die appèlgronde van die respondente het geen redelike vooruitsigte op sukses nie.
Regter Smith het gesê die reg van ‘n onsuksesvolle litigant om teen ‘n ongunstige vonnis of bevel te appelleer, word voor die hand gesit indien, “deur ondubbelsinnige optrede wat strydig is met ‘n voorneme om te appelleer”, getoon word dat hulle die uitspraak of bevel bewillig het.
Intercape het aangevoer dat ‘n aantal feite, insluitend die reaksie op ‘n brief wat deur Intercape se prokureurs aan die staatsprokureur geskryf is, vasgestel het dat die LUR se optrede teenstrydig was met ‘n voorneme om te appelleer en het sonder twyfel gewys op die gevolgtrekking dat hy die uitspraak bewillig het.
Intercape se brief het bevestig dat die respondente 60 dae gehad het om ‘n hersiene aksieplan op te stel en daardie tydperk het op 7 September 2023 verstryk.
Die kantoor van die staatsprokureur het in sy antwoord aangedui dat die respondente nie in ‘n posisie sou wees om die finale plan op daardie datum in te dien nie en het ‘n uitstel versoek om die plan te liasseer teen nie later nie as 20 September 2023.
Regter Smith het gesê daar kan dus min twyfel bestaan dat die LUR vir uitstel gevra het ten opsigte van die hersiene aksieplan wat hy en die minister ingevolge die tussentydse bevel moes lewer. Sy prokureurs het uitstel versoek wat sy voorneme aandui om die hersiening van die aksieplan in ooreenstemming met die tussentydse bevel na te kom.
“Toe Intercape die toegewing geweier het, het die LUR, wat gekonfronteer was met die skrikwekkende vooruitsig om ’n hofbevel te minag, ’n ander manier probeer en op 12 September 2023 ’n aansoek om verlof tot appèl ingedien,” het hy gesê.
Regter Smith het gesê die LUR voer in sy opponerende beëdigde verklaring aan dat die aksieplan waarna in die staatsprokureur se e-pos verwys word, was wat ingevolge die aanvanklike bevel vereis word en nie die hersiene aksieplan wat ingevolge die tussentydse bevel vereis word nie.
“Hierdie verduideliking is onvolhoubaar,” het hy gesê.
“Die LUR se bewering dat hy altyd van plan was om teen die uitspraak te appelleer, is ewe onverdedigbaar en kan hom nie baat nie.”
Regter Smith het gesê hy is van mening dat Intercape die onus nagekom het om vas te stel dat die LUR sy reg op appèl vooruitgeloop het en die LUR se aansoek om verlof tot appèl gevolglik om daardie rede geweier moet word.
Hy het ook ‘n aantal gronde wat deur die SAPD-respondente geopper is oor hoekom verlof tot appèl toegestaan moet word, verwerp.
“Hoewel die respondente op ‘n hoeveelheid van gronde staatmaak, is daar ‘n paar gemeenskaplike gronde wat daaruit afgelei kan word.
“Ek moet egter beklemtoon dat ek al die gronde wat namens die LUR en die SAPD-respondente aangevoer is, oorweeg het en ek is nie oortuig dat enige van hulle enige redelike vooruitsigte op sukses het nie,” het hy gesê.
“Ek is ook nie oortuig dat daar enige ander dwingende rede is waarom verlof tot appèl toegestaan moet word nie.”
Een van die klagtes deur die SAPD-respondente was dat die tussentydse bevel onbewus was van sy hulpbronbeperkings.
Maar regter Smith het gesê dit is ook sonder meriete.
“Ek het in my hoofuitspraak breedvoerig op hierdie argument gereageer en omvattende redes verskaf om dit af te wys.
“Ek dink nie daar is enige redelike vooruitsigte dat hierdie punt deur ‘n ander hof gehandhaaf word nie.
“Soos ek in my hoofuitspraak gesê het, het die SAPD-respondente versuim om besonderhede te verskaf vir hul bewerings oor hul hulpbronbeperkings.
“En, in elk geval, die SAPD het ingestem tot die sigbare polisiëring in terme van die implementering- skedule,” het hy gesê.
“Die aansoek om verlof tot appèl wat deur die SAPD-respondente ingedien is, moet gevolglik ook afgewys word.”
(Hierdie artikel is vanaf Moneyweb).
