‘n Private maatskappy vra die Stad R250 000 per maand vir 12 toilette en 12 storte by hawelose skuilings en byna een van hulle werk
Die Durbanse stadsraad het meer as R9 miljoen bestee aan die huur van toilette en storte waarvan die meeste nie werk nie.
Die toilette en storte is deur ‘n private maatskappy, Msaly Trading, verskaf vir twee skuilings vir hawelose mense wat tydens Covid opgerig is.
Die kontrak sou ná die epidemie tot ‘n einde kom, maar is verleng deur die hoof van die Safer Cities-program, Martin Xaba, wat gesê het die departement het gemonitor en is tevrede met die werk.
‘n Ondersoek deur die Stad in 2023 het die toilette en storte “in ‘n slegte toestand” gevind en dissiplinêre stappe teen Xaba aanbeveel.
Maar volgens Msaly Trading betaal die Stad steeds die maatskappy.
Die eThekwini-munisipaliteit betaal ’n private maatskappy sowat R250 000 per maand vir ’n dosyn oorvol toilette en nuttelose storte by twee hawelose skuilings.
Die draagbare toilette en storte is vroeg in 2020 geïnstalleer by twee tentskuilings wat deur die Durbanse stadsraad by Molyneuxweg en Durbanstasie tydens die Covid-inperking opgerig is.
Tot dusver het die Stad minstens R9 miljoen aan ‘n maatskappy, Msaly Trading, betaal. Die kontrak spesifiseer 12 chemiese toilette en 12 draagbare storte. ‘n GroundUp-ondersoek het egter bevind dat slegs agt storte geïnstalleer is, en nie een van hulle werk nie. Die storte is nie eens aan die watertoevoer gekoppel nie. Ons het 20 toilette in die twee skuilings gekry, waarvan die meeste oorloop.
Ingevolge Msaly se kontrak is die toilette bedoel om twee keer per dag gediens te word, een keer in die oggend en een keer in die middag.
GroundUp het vroeër vanjaar berig oor die lot van die sowat 270 inwoners van die Molyneuxweg-skuiling, wat in beknopte en onhigiëniese toestande woon. Ons het net vier storte gevind, waarvan nie een werk nie, en 12 chemiese toilette, waarvan vier op die grond gelê het en agt wat oorloop.
By die Durban Station-skuiling, wat meer as 220 mense huisves, het ons vier storte gevind, waarvan nie een werk nie, en agt oorvol toilette. Van die deure vir die toilette en die storte het op die grond gelê. Daar was ‘n stank van rou riool wat uit ‘n oorvol riool agter die tente gekom het.
Verskeie inwoners, wat gevra het om nie geïdentifiseer te word nie omdat hulle bang is dat hulle geviktimiseer kan word omdat hulle met die media gepraat het, het gesê dit was die situasie “vir maande”.
Maar Msaly Trading gaan voort om die munisipaliteit maandeliks tussen R244 800 en R252 900 te faktureer, afhangend van die aantal dae in ‘n maand, teen ‘n daaglikse koste van R340 vir elke toilet en stort.
Msaly is ‘n private maatskappy wat geregistreer is by ‘n privaat woning in Verulam, sowat 30 kilometer van Durban af. Die maatskappy het geen webwerf, Facebook-bladsy of enige ander aanlyn-teenwoordigheid nie.
Samukelisiwe Dlamini, Msaly se enigste direkteur, het versuim om op vroeëre geskrewe vrae oor die kontrak te reageer, maar het verlede week tydens ‘n kort telefoongesprek aan GroundUp gesê dat dit steeds van krag is.
“Ja, ons het steeds ‘n kontrak met die eThekwini-munisipaliteit en hulle betaal al ons fakture,” het sy gesê. Dlamini het die GroundUp-verslaggewer gevra om haar “later” te bel om die saak verder te bespreek, maar het toe sy nommer geblokkeer.
Die maatskappy is in Maart 2020 die kontrak vir hawelose-skuilings toegeken, ingevolge ‘n Covid-19-status van rampvrystelling van die nasionale tesourie, wat munisipaliteite toegelaat het om noodkontrakte toe te ken sonder om dit op tender uit te sit. Dit het in Maart 2022 verval toe die ramptoestand geëindig het.
Die skuilings was bedoel om tydelik te wees, maar het oop gebly ná ‘n openbare uitroep toe die Stad dit probeer sluit het nadat Covid-beperkings opgehef is. Die Stad se Safer Cities-program het gevra dat Msaly se kontrak verleng word.
In ‘n Desember 2022-verslag aan die Stad se Bodbeoordelingskomitee het die hoof van die Veiliger Stede-program, Martin Xaba, aansoek gedoen vir die regulasie van R2 496 960 wat tussen April 2022 en Januarie 2023 aan Msaly betaal is. Hy het gesê die departement het Msaly se werk gemonitor en “ waarde vir geld bereik is.”
Volgens ‘n verslag van Oktober 2023 deur eThekwini se Dissiplinêre Raad vir Finansiële Wangedrag, gebaseer op ‘n ondersoek deur die Stad se Integriteit- en Ondersoekeenheid, moes die kontrak vir die huur van die toilette en storte in terme van voorsieningskettingbestuursreëls uitgegee gewees het aan tender sodra die Covid-ramptoestand opgehef is.
Die Eenheid het bevind dat Xaba die voorsieningskettingbestuursbeleid en ‘n gedeelte van die Munisipale Finansiële Bestuurswet oortree het “vir ‘n versuim om stappe te neem om ongemagtigde of vrugtelose en verkwistende uitgawes te voorkom”.
Die ondersoekbeamptes het die skuilings besoek en gevind dat die “toilette en storte in ‘n slegte toestand was”. Hulle is twee keer per week skoongemaak in plaas daarvan om twee keer per dag skoongemaak te word.
Die eenheid het aanbeveel dat Xaba en Musa Gumede, waarnemende stadsbestuurder, gedissiplineer word. Die direksie het saamgestem met die aanbeveling oor Xaba, maar het aanbeveel dat Gumede na die stadsraad verwys word.
Dit is onduidelik of Xaba gedissiplineer is en wat die Raad besluit het om aan Gumede te doen.
Gugu Sisilana, woordvoerder van die eThekwini-munisipaliteit, het aan GroundUp gesê die munisipaliteit “bespreek nie interne werkgewer-werknemer-arbeidsverwante aangeleenthede met ’n derde party nie”.
Sisilana het gesê dat die munisipaliteit tussen 1 April 2020 en 31 Maart 2023 altesaam R9,084,250 aan Msaly betaal het. Sy het gesê geen verdere betalings is tussen 31 Maart 2023 en 31 April 2024 gemaak nie.
Maar ‘n faktuur, gedateer 31 Oktober, toon dat Msaly die munisipaliteit vir ‘n verdere ses maande, van April tot September 2023, gefaktureer het, wat die totaal wat aan Msaly betaal is op minstens R10,5 miljoen te staan sou bring.
Toe GroundUp opvolgvrae gestel het om opheldering te soek, het Sisilana gereageer deur te sê: “Ons het reeds in ons vorige antwoorde vir jou inligting met betrekking tot hierdie kontrak gevoer en die Mediaverhoudinge-span sal jou nie meer lepelvoer gee nie. Ek sê dit omdat die onus op jou as joernalis rus om die komiteeverslae te bekom.” Hierdie verslae was by die munisipale drukkery by die Durbanse stadsaal beskikbaar, het sy gesê, en bygevoeg: “Verskaf eenvoudig die datums van die verslag wat jy aanvra, en hulle het geen rede om nie die verslag aan jou te verskaf nie.”
Sy het nie gesê na watter komiteeverslae sy verwys nie.
Toe GroundUp die inligting probeer kry, is ons terugverwys na Sisilana, “wat die enigste persoon is wat toegelaat word om medianavrae te hanteer”.
Alan Beesley, ’n voormalige Action SA-raadslid wat intussen as parlementslid verkies is, ondersoek al ’n geruime tyd Msaly se kontrak.
Hy het gesê ’n senior eThekwini-amptenaar het op 4 April vanjaar tydens ’n munisipale openbarerekeningekomiteevergadering bevestig dat die kontrak steeds van krag is.
“Dit is betreurenswaardig dat twyfelagtige verkrygingsbeleide ‘n paar kan verryk ten koste van die mees kwesbares in die samelewing,” het Beesley gesê. “Die betrokkenes moet hul koppe in skaamte hang.”
