Sentraal-Transvaalse se watervoorsiening is onder geweldige druk weens lae reënval, verouderende infrastruktuur en wanbestuur, wat die effek van die provinsie se sterk bevolkingsgroei vererger het.
Dit is terugvoer van ‘n BDO-direkteur, Anita Calitz, en senior ouditbestuurder, Adele Botes, wat Gauteng se agteruitgang van waterinfrastruktuur en moontlike oplossings uiteengesit het.
Calitz en Botes het gesê die watervoorsiening in Sentraal-Transvaalse is op ‘n kritieke tydstip, en sonder onmiddellike ingryping sal die provinsie aansienlike watertekorte ervaar.
Die waterkrisis wat Sentraal-Transvaal aangryp, is ’n skerp herinnering aan Suid-Afrika se uitdagings om volhoubare watervoorsiening te verseker te midde van groeiende vraag en infrastruktuurverval.
Die huidige toestand van Sentraal-Transvaalse waterinfrastruktuur is haglik. Lekkende pype, onvoldoende reservoirs en vertraagde infrastruktuurprojekte vererger die situasie.
Instandhouding was jammerlik onvoldoende, wat tot ‘n reeks probleme gelei het – verhoogde waterverliese, verminderde kapasiteit en uiteindelik onvoldoende watervoorsiening om aan die behoeftes van ‘n vinnig groeiende bevolking te voldoen.
Na raming gaan ongeveer 44% van water in Sentraal-Transvaal ‘verlore’ in verspreiding vanaf grootmaat watertoevoer na die eindgebruiker.
Bevolkingsgroei in Sentraal-Transvaal het die kapasiteit van bestaande waterinfrastruktuur oortref. Soos meer mense na die gebied migreer, vererger die druk op waterbronne, wat lei tot meer gereelde tekorte en laer waterdruk in baie gemeenskappe.
Boonop het die wantoewysing van fondse wat vir infrastruktuurontwikkeling bedoel is, die vermoë van munisipaliteite om doeltreffend te reageer, lamgelê.
Te veel van die begroting is na ander gebiede, soos salarisse, herlei pleks van die opgradering en instandhouding van noodsaaklike waterstelsels. Hierdie wanbestuur laat ons swak voorbereid om die krisis kop-aan te pak.
Hierdie kwessies word vererger deur probleme soos waterbesoedeling, diefstal, vandalisme van waterinfrastruktuur en ons voortdurende elektrisiteitsvoorsieningsprobleme.
In Maart 2024 kon die Eikenhof-pompstasie, wat 50% van Johannesburg se water voorsien, nie tydens kragonderbrekings werk nie, wat aansienlike ontwrigtings veroorsaak het.
Hierbenewens sukkel munisipaliteite met skuld, veral aan Rand Water, wat hul vermoë om waterstelsels in stand te hou en op te gradeer, belemmer.
As die huidige trajek volgehou word, kan die volgende twee tot tien jaar selfs erger watertekorte meebring.
Die risiko van ‘Dag Zero’ word meer werklik met elke dag wat verbygaan, asook die vooruitsigte van verhoogde waterbeperkings en benadeelde watergehalte.
‘Waterbeurtkrag’ kan binnekort ‘n algemene term word, baie soos beurtkrag, het Calitz en Botes gewaarsku.
Die ekonomiese implikasies is diep. Besighede kan bedryfsontwrigtings, verhoogde koste en potensiële inkomsteverliese ondervind.
Die landbousektor, wat 70% van die wêreld se varswater verbruik, kan ook daaronder ly, wat lei tot voedseltekorte en prysstygings.
’n Waterstelsel wat agteruitgaan, kan ook ’n beduidende gesondheidsgevaar inhou, aangesien watergehalte benadeel kan word.
Terwyl die regering se taakspan ’n positiewe stap is, word meer beslissende en gekoördineerde optrede vereis.
Die prioritisering van infrastruktuuropgraderings, waterbesparingsinisiatiewe en doeltreffende bestuurspraktyke op beide munisipale en nasionale vlakke is die sleutel. Begrotings moet ook toepaslik toegewys en doeltreffend aangewend word.
Om waterverliese te verminder, moet onmiddellik aandag gegee word aan die herstel van lekkasies en die instandhouding van bestaande infrastruktuur. Boonop sal die verbetering van sekuriteit om waterinfrastruktuur teen diefstal en vandalisme in die toekoms noodsaaklik wees.
Alhoewel dit vertraag is, is die Lesotho Hoogland-waterprojek ‘n deurslaggewende inisiatief wat bespoedig moet word om watertoevoer na Rand Water en die breër Sentraal-Transvaalse-streek te verhoog.
