‘n Russiese vragvliegtuig, wat deur die VSA op die swartlys geplaas is en Donderdag in Upington geland het, het algemene vrag, burgerlike helikopters en akrobatiese vliegtuie afgelaai, het die Departement van Vervoer Sondag bevestig.
Die vliegtuig behoort aan Abakan Air, wat in Junie 2024 deur die VSA op die swartlys geplaas is, vir die vervoer van Russiese militêre toerusting en die ondersteuning van Rusland se verdedigings -nywerheidsbasis tydens sy oorlog teen Oekraïne.
Die landing van Abakan Air in Suid-Afrika het kommer laat ontstaan dat dit die reeds netelige verhouding tussen Suid-Afrika en die VSA kan vererger.
Volgens mediaberigte het die Ilyushin IL-76 vragvliegtuig swaar gelaai geland voordat dit later leeg gesien is toe dit by Lanseria-lughawe vir brandstof gestop het.
Die laaste aangetekende posisie op Flightrader24 (FR24) vir die vliegtuig toon dat dit voor die lang vlug na Suid-Afrika via Dar es Salaam al ‘n geruime tyd in Iran was.
Die Amerikaanse Departement van Tesourie se Kantoor vir Buitelandse Batebeheer (OFAC) het die Moskou-gebaseerde vraglugredery aangewys as deel van ‘n groter ronde sanksies wat Rusland teiken.
Gevra of die maatskappy aansoek gedoen het vir ‘n buitelandse operateurpermit van die Departement van Vervoer, het woordvoerder Collen Msibi gesê dat hulle dit gedoen het en dit is toegestaan.
Msibi het gesê Abakan Air het op 9 September aansoek gedoen vir ‘n permit en dit is op 23 September uitgereik en die doel was om algemene vrag, burgerlike helikopters en akrobatiese vliegtuie te vervoer.
“Daar moet ook op gelet word dat die Suid-Afrikaanse regering die operateur nie op die swartlys geplaas het nie. Verder het ons geen kennis of ontvangs van enige inligting van enige ander regering dat hierdie operateur op die swartlys geplaas is nie,” het hy gesê.
Toe die Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Dirco) gevra is of hulle hiervan bewus gemaak is, het woordvoerder Chris Phiri geweier om kommentaar te lewer en gesê vrae moet aan die Departement van Vervoer gestuur word.
Die kenner van internasionale betrekkinge, dr. Noluthando Phungula, het gesê dat dit die Amerikaanse president Donald Trump sal kwaad maak, en bygevoeg dat dit heel waarskynlik ‘n soortgelyke roete as die ‘Lady R-voorval’ sal volg.
Die Lady R-voorval was ‘n diplomatieke kontroversie in Desember 2022, veroorsaak deur die dok van ‘n Amerikaanse-gesanksioneerde Russiese vragskip by ‘n Suid-Afrikaanse vlootbasis.
Die voorval het internasionale ondersoek ontketen en gelei tot beskuldigings dat Suid-Afrika wapens aan Rusland verskaf. ‘n Onafhanklike ondersoek is daarna van stapel gestuur om die saak te ondersoek. Die ondersoek het geen bewyse gevind om die bewering te staaf dat wapens op die Lady R gelaai is wat vir Rusland bestem was nie.
Phungula het gesê die tydsberekening van die voorval werk teen die huidige verbintenis tussen Pretoria en Washington, na die verstryking van die ooreenkoms van die Wet op Groei en Geleenthede van Afrika (Agoa).
“Politiek gaan oor die verkryging en behoud van mag. Iran en Rusland is albei deel van die formasie. Die BRICS-uitbreiding en -groei spreek van ‘n duideliker oproep van die Globale Suide tot multilateralisme.
“Dit daag onbedoeld Westerse oorheersing uit en vra vir ‘n hervorming van internasionale magsstrukture.” “Dit is beslis ‘n ongemaklike werklikheid vir die Trump-administrasie,” het Phungula gesê.
Suid-Afrika onderhandel tans met die VSA om ‘n hernuwing van Agoa te verseker en die 30%-straftariewe wat deur die Trump-administrasie ingestel is, te verwyder. Ten spyte van Suid-Afrika se lobbypogings het Agoa einde September 2025 verval sonder ‘n bevestigde hernuwing.
Die VSA het Suid-Afrika se buitelandse beleid noukeurig ondersoek, veral die vermeende nabyheid aan lande soos Rusland, China en Iran. Suid-Afrika se neutrale houding oor die Rusland-Oekraïne-oorlog en sy kritieke posisie oor die Israel-Palestynse konflik was twispunte.
In Augustus het die Amerikaanse regering “groot kommer” uitgespreek oor die besoek van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag (SANDF), hoofgeneraal Rudzani Maphwanya, aan Iran. Die VSA het Suid-Afrika ook gevra om duidelikheid oor die saak te verskaf.
