Pleidooie deur ‘n Aberdeen-boer dat hy bankrotskap in die gesig staar weens sy voortdurende aanhouding en dat hy na sy diere en sy plaas moes omsien, is deur die Makhanda Hooggeregshof as gronde vir borgtog van die hand gewys.
Die boer, wat nie genoem kan word voordat hy op die aanklagte teen hom gepleit het nie, staan tereg op verskeie aanklagte van verkragting en mensehandel, die onwettige besit van ammunisie en aanranding. Hy is ook daarvan aangekla dat hy die vroue wat hy aangeval het gegesel het.
Volgens die uitspraak het die man ook R50 000 betaal om uit die tronk te “ontsnap”. ‘n Mede gevangene het egter die ondersoekbeampte van die plan ingelig en sy ontsnapping is gefnuik.
Twee van die man se vorige borgtogaansoeke is geweier en die hooggeregshof in Makhanda het nou ook die man se aansoek om teen dié besluite te appelleer van die hand gewys.
In 2021 is die man saam met ander aangekla van sameswering om oudpresident Jacob Zuma by die ANC se 2012 Mangaung-konferensie te vermoor, maar die aanklagte teen hom is later teruggetrek.
In ‘n beëdigde verklaring voor die hof het die boer gesê hy is 41, ‘n bekende inwoner in die Graaff-Reinet-omgewing en ‘n lidmaat van die NG Kerk in Aberdeen.
Hy besit sy plaas, maar weens ‘n uitgerekte droogte in die gebied het hy aansienlike voorraadverliese gely en skuld by die plaaslike koöperasie gemaak.
“Weens my opsluiting kon ek nie betyds koring of ander gewasse verbou nie. Dit het aansienlike verliese tot gevolg gehad omdat daar geen huidige ongeoesde oeste vir die seisoen se mark is nie,” het hy in sy beëdigde verklaring gesê.
“Die verlies van ‘n hele seisoen kan nie verhaal word nie. Sou my tronkstraf baie langer aanhou, sal ek sekerlik nog ‘n seisoen van plant en ‘n winsgewende oes mis. En so sal die verwoestende verliese jaar na jaar herhaal. Boonop is tonne sade besig om agteruit te gaan en word dit deur myte besmet, en word dus waardeloos gemaak.”
Hy het voortgegaan: “Die gevolg van hierdie vooruitsig is dat ek die geleentheid sal verbeur om ‘n inkomste uit my oeste te verdien, seker vir die volgende seisoen, en waarskynlik daarna. My plase sal ondergaan, my inkomstevloei sal ophou, my kinders, my ma en my werkers en hul gesinne sal swaar ly; my diere sal vergaan. Die vooruitsig is te aaklig om aan te dink.”
Hy is op 3 Julie 2023 gearresteer en is al meer as ‘n jaar in aanhouding as ‘n verhoorafwagtende gevangene.
In wat waarnemende regter Aaron Zono ‘n “ontstellende aspek” genoem het, het die staat uitgelig dat die man, afgesien van seksuele aanranding en handeldryf, ook ‘n klag van intimidasie in die gesig staar.
“Die slagoffer het in ‘n verklaring aangedui dat sy daarin geslaag het om van die plaas af weg te kom. Sy het by familielede van die boer gaan bly. Terwyl sy by hulle was, is sy deur die beskuldigde gebel en tydens die oproep het hy gesê hy sal haar met geweld kom haal en as sy iets van hom weerhou, sal hy haar in die kop skiet.”
“Daarna het die familielede versoek dat ons die slagoffer na ‘n ander adres moet skuif. Sy is toe in ‘n huis van veiligheid in Graaff-Reinet geplaas. Omdat die beskuldigde daarna nie daarin geslaag het om die slagoffer in die hande te kry nie, het hy haar ouers voortdurend gebel en probeer uitvind waar sy is.”
“Hierdie stellings is kommerwekkend Dit is in dieselfde beëdigde verklaring waar beweer word dat die appellant een van die slagoffers gedreig het dat hy haar sou skiet. By ondersoeke deur die polisie het dit geblyk dat een van die vroue wat ook vir die beskuldigde gewerk het, vermoedelik selfmoord op die plaas gepleeg het,” het Zono gesê.
Hy het gesê ‘n getuie in die saak het ook ‘n beskermingsbevel teen die boer gekry. DM
