Voormalige polisieminister Bheki Cele het ‘n formele uitnodiging geïgnoreer om voor die Parlement se ad hoc-komitee te verskyn wat die plofbare bewerings van die KwaZulu-Natalse polisiekommissaris, luitenant-generaal Nhlanhla Mkhwanazi, ondersoek, ten spyte van ‘n reaksiedatum van 10 September.
Die komitee, wat hierdie week vergader het, het van sy sekretariaat gehoor dat Cele op 8 September gekontak is, maar nog nie geantwoord het nie.
“Die sperdatum is vandag (10 September). So miskien as ons vandag enige reaksie kry, kan ons lede op hoogte hou, selfs al is dit via die WhatsApp-groep,” het die sekretariaat gesê.
Komitee se senior raadgewer, Norman Arendse, het bevestig dat Cele die enigste hoëprofielgetuie was wat nie kontak gemaak het nie.
“Behalwe vir Bheki Cele, het ons nog nie ‘n datum vir ‘n vergadering bevestig om ‘n verklaring te bespreek nie,” het hy aan LP’s gesê.
Ander senior amptenare, insluitend waarnemende minister Firoz Cachalia, polisiekommissaris-generaal Fannie Masemola, en geskorste polisieminister Senzo Mchunu, het voldoen aan versoeke om te skakel, het Arendse gesê.
Intussen bly Mkhwanazi, die sentrale figuur in die ondersoek, onbeskikbaar weens voortgesette konsultasies voor sy getuienis voor die Madlanga-kommissie volgende week.
Sy verskyning voor die Parlement word nou eers na 21 September verwag, wat kommer laat ontstaan dat die komitee se tydlyn sal verskuif.
EFF-leier Julius Malema het naamlose magte daarvan beskuldig dat hulle Mkhwanazi doelbewus verhoed het om te getuig. “Hulle gebruik allerhande verskonings om seker te maak dat hy nie voor hierdie komitee verskyn nie,” het hy gesê.
Hy het bevraagteken waarom die komitee hulself toelaat om ondergeskik te wees aan die kommissie, wat hy beskryf het as “tandeloos, nie bindend nie, en dit kan nie byt nie”.
“Mkhwanazi moet gedagvaar word, want wat hy gesê het, is belangrik en kan nie vir ‘n dag uitgestel word nie.”
ActionSA se Dereleen James het haar frustrasie uitgespreek oor die Parlement se vermeende swakheid. “Dit is duidelik dat ons voorgeskryf word. Dit is duidelik dat ons onderdanig is. Ons word heeltemal tandeloos verklaar,” het sy gesê.
EFF-LP Leigh-Ann Mathys het ook die komitee se benadering gekritiseer, beide in die hantering van Cele en die bestuur van die algehele getuieskedule.
“Dit is dalk een van ons grootste probleme, hoekom selfs Bheki Cele nie gereageer het nie. Ons moes nou al aan hom geskryf het en gesê het: dit is die datums,” het Mathys gesê.
Sy het gevra vir ‘n fermer proses. “Ons moet ‘n skedule hê, wanneer hulle voor die getuienisleiers moet verskyn, wanneer hulle voor ons gaan verskyn, en ons stuur vir hulle briewe in dié verband.
“Geen mooi briewe van, ‘Sê asseblief vir ons wanneer jy beskikbaar is, wanneer jy van Milaan terugkom,’ ens. nie,” het sy gesê.
Mathys het bygevoeg dat die Parlement moet ophou om “tweede viool” vir die Madlanga-kommissie te speel.
“Daardie kommissie moet Mkhwanzi vrylaat en hom laat kom en voor ons verskyn. Ons moet in staat wees om ‘n ferm standpunt in te neem en nie soos idiote te lyk nie.”
Komiteevoorsitter Molapi Lekganyane het verder aangekondig dat hy aan die hoof van die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG), Shamila Batohi, sal skryf en haar verskyning as getuie versoek. Dit volg op ‘n formele versoek van Mathys.
Ten spyte van toenemende druk, het die ANC-hoofsweep, Mdumiseni Ntuli, gesê dat die uitreiking van ‘n dagvaarding vir Mkhwanazi voortydig is.
“Ons is nie oortuig om hom te dagvaar nie, want hy ondermyn ons nie,” het hy gesê – ‘n siening wat deur die DA, VF Plus en MK Party ondersteun word.
